<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">استان&zwnj; زنجان&zwnj; كه&zwnj; آنرا &laquo;Ùلات&zwnj; زنجان&zwnj;&raquo; نيز مي&zwnj;نامند در ناحيه&zwnj; مركزي&zwnj; شمال&zwnj; غرب&zwnj; ايران&zwnj; واقع&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. زنجان &zwnj;، ابهر و خدابنده&zwnj; شهرستان&zwnj; هاي&zwnj; استان&zwnj; زنجان&zwnj; را تشكيل&zwnj; مي&zwnj;دهند . استان&zwnj; زنجان&zwnj; از دو منطقه &zwnj;كوهستاني&zwnj; و جلگه&zwnj;اي&zwnj; تشكيل&zwnj; شده&zwnj; است&zwnj; . مناطق&zwnj; كوهستاني&zwnj; آن&zwnj; كه&zwnj; اغلب&zwnj; قلل&zwnj; مرتÙع&zwnj; دارند در نواحي&zwnj; شمالي &zwnj;شهرستان&zwnj; زنجان&zwnj; قرار دارند و مناطق&zwnj; جلگه&zwnj;اي&zwnj; يا دشت&zwnj;هاي&zwnj; آن&zwnj; نيز ساير نقاط&zwnj; استان&zwnj; را در بر مي&zwnj;گيرد . <br /> در ناحيه&zwnj; جنوبي&zwnj; زنجان&zwnj; ، دشت&zwnj; آبرÙتي&zwnj; نسبتاً مسطح&zwnj; و وسيعي&zwnj; وجود دارد كه&zwnj; به&zwnj; ارتÙاعات&zwnj; سلطانيه&zwnj; در شمال&zwnj; و ارتÙاعات &zwnj;قيدار در جنوب&zwnj; محدود مي&zwnj;شود . در استان&zwnj; زنجان&zwnj; رودخانه&zwnj;هاي&zwnj; متعددي&zwnj; جريان&zwnj; دارند كه&zwnj; مهم&zwnj;ترين&zwnj; و پرآب&zwnj;ترين &zwnj;آنها رودخانه&zwnj; &laquo;قزل&zwnj; اوزن&zwnj;&raquo; است&zwnj; . در آبان ماه&zwnj; 1375، استان&zwnj; زنجان&zwnj; 900890 نÙر جمعيت&zwnj; داشته&zwnj; است&zwnj; كه&zwnj; از اين&zwnj; تعداد 62/47 درصد در نقاط&zwnj; شهري&zwnj; و 37/52 درصد در نقاط&zwnj; روستايي &zwnj;سكونت&zwnj; داشته&zwnj; و بقيه&zwnj; غير ساكن&zwnj; بوده&zwnj;اند . <br />نسبت&zwnj; جنسي&zwnj; جمعيت&zwnj; استان&zwnj; 3/101 است &zwnj;. تاريخ و Ùرهنگ استان&zwnj; زنجان&zwnj; يكي&zwnj; از نواحي&zwnj; تاريخي&zwnj; سرزمين&zwnj; ايران&zwnj; است &zwnj;. آثار دوران&zwnj; پيش&zwnj; از تاريخ&zwnj; (هزاره&zwnj; هÙتم&zwnj; تا اوايل&zwnj; هزاره&zwnj; سوم&zwnj; قبل&zwnj; از ميلاد) در اين&zwnj; منطقه&zwnj; شناسايي&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. استقرارهاي&zwnj; انساني&zwnj; منطقه&zwnj; ايجرود زنجان&zwnj; در هزاره&zwnj; سوم&zwnj; و دوم&zwnj; پيش&zwnj; از ميلاد حكايت&zwnj; از شكوÙايي&zwnj; و تداوم&zwnj; تمدن&zwnj; Ùلات&zwnj; مركزي&zwnj; ايران&zwnj; در اين&zwnj; ناحيه&zwnj; دارد . ارزيابي &zwnj;آثار نقوش&zwnj; سياهرنگ&zwnj; در روي&zwnj; سÙال&zwnj;هاي&zwnj; نخودي&zwnj; مكشوÙه &zwnj;، ارتباط&zwnj; و ادامه&zwnj; تمدن&zwnj;هاي&zwnj; تپه&zwnj; حصار دامغان &zwnj;، تپه&zwnj; سيلك &zwnj;كاشان&zwnj; و ايجرود زنجان&zwnj; را نشان&zwnj; مي&zwnj;دهد . <br /> بارزترين&zwnj; آثار دوره&zwnj; تاريخي&zwnj; (هزاره&zwnj; دوّم&zwnj; ق&zwnj;.م&zwnj; تا قرن&zwnj; هÙتم&zwnj; ميلادي&zwnj;) ، نوعي&zwnj; سÙال&zwnj; خاكستري&zwnj; رنگ&zwnj; سياه&zwnj; است&zwnj; كه &zwnj;با همزماني&zwnj; مهاجرت&zwnj; اقوام&zwnj; آريايي&zwnj; به&zwnj; اين&zwnj; منطقه&zwnj; مطابقت&zwnj; دارد . ظروÙ&zwnj; سÙالي&zwnj; قوري&zwnj; مانند با لوله&zwnj; نسبتاً بلندي&zwnj; كه &zwnj;با مراسم&zwnj; تدÙين&zwnj; اموات&zwnj; ارتباط&zwnj; داشت &zwnj;، در كليه&zwnj; قبور اين&zwnj; دوره&zwnj; كشÙ&zwnj; شده&zwnj; است&zwnj; . طبق&zwnj; مدارك&zwnj; آشوريها ، اين&zwnj; منطقه &zwnj;در قرن&zwnj; نهم&zwnj; ق&zwnj;. م&zwnj; &laquo;آنديا&raquo; نام&zwnj; داشته&zwnj; و به&zwnj; احتمال&zwnj; ضغيÙ&zwnj; اقوام&zwnj; ساكن&zwnj; آن&zwnj; با اقوام&zwnj; لولوبي&zwnj;ها و گوتي&zwnj;هاي&zwnj; دامنه&zwnj;هاي &zwnj;زاگرس&zwnj; ارتباط&zwnj; داشته&zwnj;اند . <br />سكه&zwnj;هاي&zwnj; دريك&zwnj; و ريتون&zwnj; كه&zwnj; در خدابنده&zwnj; كشÙ&zwnj; شده&zwnj; از آثار دوران&zwnj; حكومت&zwnj; هخامنشي&zwnj; است&zwnj; . در دوران&zwnj; اشكانيان&zwnj; و ساسانيان &zwnj;، دره&zwnj;هاي&zwnj; زنجان&zwnj; رود و قزل&zwnj; اوزن&zwnj; از رونق&zwnj; بيشتري&zwnj; برخوردار بود . از مهم&zwnj;ترين &zwnj;اثر اين&zwnj; دوران&zwnj; مي&zwnj;توان&zwnj; به&zwnj; آتشكده&zwnj; تشوير اشاره&zwnj; نمود . دوران&zwnj; اسلامي&zwnj; (از قرن&zwnj; هÙتم&zwnj; تا نوزدهم&zwnj; ميلادي&zwnj; برابر قرن&zwnj; اول &zwnj;تا چهاردهم&zwnj; هجري&zwnj;) با Ùتح&zwnj; ايران&zwnj; در زمان&zwnj; خلاÙت&zwnj; عثمان&zwnj; آغاز مي&zwnj;شود . متون&zwnj; و آثار موجود نشان&zwnj; مي&zwnj;دهد كه&zwnj; اين &zwnj;منطقه&zwnj; در سراسر دوران&zwnj; اسلامي&zwnj; به&zwnj; ويژه&zwnj; در قرون&zwnj; چهارم&zwnj; تا هشتم&zwnj; هجري&zwnj; قمري&zwnj; در دوران&zwnj; حكومت&zwnj; لنگريان &zwnj;، سلجوقيان&zwnj; و ايلخانيان&zwnj; از شكوÙايي&zwnj; اقتصادي &zwnj;، Ùرهنگي&zwnj; و هنري&zwnj; جالب&zwnj; توجهي&zwnj; برخوردار بوده&zwnj; است &zwnj;. <br /> يكي&zwnj; از دلايل&zwnj; انتخاب&zwnj; سلطانيه&zwnj; به&zwnj; پايتختي &zwnj;، رونق&zwnj; اقتصادي&zwnj; اين&zwnj; منطقه&zwnj; در قرون&zwnj; هÙتم&zwnj; و هشتم&zwnj; هجري&zwnj; قمري&zwnj; بوده&zwnj; است &zwnj;. اين&zwnj; منطقه&zwnj; در حمله&zwnj; مغول&zwnj; آسيب&zwnj; Ùراوان&zwnj; ديد ، ولي&zwnj; در دوره&zwnj; سلطان&zwnj; محمد خدابنده &zwnj;، سلطانيه&zwnj; به&zwnj; بزرگترين&zwnj; پايتخت &zwnj;دولت&zwnj; ايلخاني&zwnj; و سرزمين&zwnj; اسلامي&zwnj; تبديل&zwnj; شد . به&zwnj; Ùرمان&zwnj; اولجاتيو ، بارويي&zwnj; به&zwnj; دور سلطانيه&zwnj; كشيده&zwnj; و در وسط&zwnj; آن &zwnj;، قلعه&zwnj; بزرگي&zwnj; ساخته&zwnj; شد . اولجاتيو گنبد بزرگي&zwnj; بعنوان&zwnj; مقبره&zwnj; خود بنا كرد كه&zwnj; همان&zwnj; گنبد معروÙ&zwnj; خدابنده&zwnj; است &zwnj;. <br />در زمان&zwnj; اولجاتيو ، شهر سلطانيه&zwnj; بعد از تبريز يكي&zwnj; از مهم&zwnj;ترين&zwnj; شهرهاي&zwnj; ايلخانان&zwnj; بود پس&zwnj; از انقراض&zwnj; حكومت&zwnj; ايلخاني&zwnj; به&zwnj; دست&zwnj; سربداران&zwnj; در قرن&zwnj; نهم&zwnj; هجري&zwnj; قمري &zwnj;، منطقه&zwnj; زنجان&zwnj; نيز ، در Ùتنه&zwnj; تيمور لنگ&zwnj; بشدت&zwnj; تخريب&zwnj; شد . در دوران&zwnj; حكومت&zwnj; صÙويه&zwnj; و قاجاريه &zwnj;، بويژه&zwnj; در دوران&zwnj; حكومت&zwnj; شاه&zwnj; طهماسب&zwnj; و آغا محمدخان&zwnj; قاجار ، رونق&zwnj; نسبي&zwnj; اقتصادي&zwnj; و Ùرهنگي&zwnj; در زنجان&zwnj; برقرار بوده&zwnj; است&zwnj; . <br /> استان&zwnj; زنجان&zwnj; تحت&zwnj; تأثير ناهمواريها و تماس&zwnj; غير مستقيم&zwnj; با توده&zwnj;هاي&zwnj; هواي&zwnj; مرطوب&zwnj; غربي&zwnj; و شمالي &zwnj;، دو نوع&zwnj; آب&zwnj; و هواي&zwnj; متÙاوت&zwnj; دارد : آب&zwnj; و هواي&zwnj; كوهستاني&zwnj; زمستان&zwnj;هاي&zwnj; سرد و پر برÙ&zwnj; و تابستان&zwnj;هاي&zwnj; معتدل&zwnj; دارد و آب&zwnj; و هواي&zwnj; گرم&zwnj; و نيمه&zwnj; مرطوب&zwnj; منطقه&zwnj; طارم&zwnj; عليا تابستان&zwnj;هاي&zwnj; گرم&zwnj; و زمستان&zwnj;هاي&zwnj; ملايم&zwnj; دارد و رطوبت&zwnj; و ميزان &zwnj;بارندگي&zwnj; آن&zwnj; نيز بالا گزارش&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. ميزان&zwnj; بارندگي&zwnj; در بهار و زمستان&zwnj; بيشتر از ساير Ùصول&zwnj; است &zwnj;. مدت&zwnj; ماه&zwnj;هاي&zwnj; خشك&zwnj; استان&zwnj; نسبتاً زياد و بادهاي&zwnj; سرمه&zwnj; (مه&zwnj;) و گرم&zwnj; ، مهم&zwnj;ترين&zwnj; بادهاي&zwnj; استان&zwnj; هستند . Ùصل&zwnj; بهار و تابستان &zwnj;، مناسبترين&zwnj; زمان&zwnj; سÙر به&zwnj; اين&zwnj; استان&zwnj; است&zwnj; .</span></span></p>