<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">استان&zwnj; مركزي با 29530 كيلومتر مربع&zwnj; مساحت &zwnj;، حدود 82/1 درصد از مساحت&zwnj; كل&zwnj; كشور را در برگرÙته&zwnj; است &zwnj;. شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; استان&zwnj; عبارتند از : آشتيان &zwnj;، اراك &zwnj;، تÙرش &zwnj;، خمين &zwnj;، دليجان &zwnj;، ساوه &zwnj;، سربند و محلات &zwnj;. شهرستان&zwnj; اراك&zwnj; مركز استان&zwnj; مركزي&zwnj; است &zwnj;. اين&zwnj; استان&zwnj; از شمال&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj;هاي&zwnj; تهران&zwnj; و قزوين &zwnj;، از غرب&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj; همدان &zwnj;، از جنوب&zwnj; به &zwnj;استان&zwnj;هاي&zwnj; لرستان&zwnj; و اصÙهان&zwnj; و از شرق&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj;هاي&zwnj; قم&zwnj; و تهران&zwnj; و اصÙهان&zwnj; محدود است&zwnj; . <br /> استان&zwnj; مركزي&zwnj; در قلمرو شرقي&zwnj; تقاطع&zwnj; دو رشته&zwnj; كوه&zwnj; البرز و زاگرس&zwnj; واقع&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. ناهمواريهاي&zwnj; اين&zwnj; استان&zwnj; را قسمت&zwnj;هايي&zwnj; از كوه&zwnj;هاي&zwnj; مركزي&zwnj; و پيشكوه&zwnj;هاي&zwnj; داخلي&zwnj; زاگرس&zwnj; تشكيل&zwnj; مي&zwnj;دهد . پست&zwnj;ترين&zwnj; نقطه&zwnj; استان&zwnj; دشت &zwnj;جنوب&zwnj; ساوه&zwnj; با 1200 متر ارتÙاع&zwnj; و بلندترين&zwnj; نقطه&zwnj; آن&zwnj; قلّه&zwnj; شهباز با 2288 متر ارتÙاع&zwnj; در رشته&zwnj; كوه&zwnj;هاي&zwnj; راسوند مي&zwnj;باشد . اين&zwnj; استان&zwnj; در سال&zwnj; 1375 ، حدود 1228800 نÙر جمعيت&zwnj; داشت&zwnj; كه&zwnj; از اين&zwnj; تعداد 1/57 درصد در نقاط &zwnj;شهري&zwnj; و 9/42 درصد در نقاط&zwnj; روستايي&zwnj; سكونت&zwnj; داشته&zwnj;اند . <br />باستناد منابع&zwnj; تاريخي &zwnj;، استان&zwnj; مركزي در هزاره&zwnj; اول&zwnj; قبل&zwnj; از ميلاد جزو ايالات&zwnj; ماد بزرگ&zwnj; بود كه &zwnj;بتمام&zwnj; قسمت&zwnj; مركزي&zwnj; و غربي&zwnj; ايران&zwnj; را در بر مي&zwnj;گرÙته&zwnj; و از كانون&zwnj;هاي&zwnj; قديم&zwnj; استقرارهاي&zwnj; انساني&zwnj; در Ùلات&zwnj; ايران&zwnj; به&zwnj; شمار مي&zwnj;رود . در زمان&zwnj; سلوكيان&zwnj; اين&zwnj; منطقه &zwnj;، مخصوصاً قسمت&zwnj; شمالي&zwnj; آن&zwnj; (دهستان&zwnj; خورهه&zwnj;) مورد توجه&zwnj; حكام&zwnj; يوناني&zwnj; قرار گرÙت &zwnj;. در زمان&zwnj; خسرو پرويز - پادشاه&zwnj; ساساني &zwnj;- ايران&zwnj; به&zwnj; چهار بخش&zwnj; به&zwnj; نام&zwnj;هاي&zwnj; باختر (شمال&zwnj;) ، خورآبان &zwnj;(مشرق&zwnj;) ، نيمروز (جنوب&zwnj;) و خوربران&zwnj; (مغرب&zwnj;) تقسيم&zwnj; مي&zwnj;شد . <br /> استان&zwnj; مركزي&zwnj; در قلمرو خوربران&zwnj; قرار داشت &zwnj;. در قرون&zwnj; اوليه&zwnj; اسلامي&zwnj; اين&zwnj; منطقه&zwnj; به&zwnj; نام&zwnj; ايالت&zwnj; جبال&zwnj; يا قهستان&zwnj; تغيير نام&zwnj; داد . اين&zwnj; منطقه&zwnj; در قرن&zwnj; دوم&zwnj; هجري&zwnj; قمري &zwnj;همراه&zwnj; با همدان&zwnj; ، ري&zwnj; و اصÙهان&zwnj; به&zwnj; نام&zwnj; عراق&zwnj; عجم&zwnj; معروÙ&zwnj; شد . در آغاز قرن&zwnj; چهارم&zwnj; هجري&zwnj; قمري &zwnj;، خورهه&zwnj; به&zwnj; عنوان&zwnj; يكي&zwnj; از شهرهاي&zwnj; معروÙ&zwnj; ايالت&zwnj; جبال&zwnj; بود . در اواخر همين&zwnj; قرن&zwnj; تÙرش&zwnj; به&zwnj; عنوان&zwnj; كانون&zwnj; درجه&zwnj; اول&zwnj; شهري&zwnj; و محلات &zwnj;، خورهه&zwnj; و خمين&zwnj; به&zwnj; عنوان&zwnj; كانون&zwnj;هاي&zwnj; مبادله&zwnj; درجه&zwnj; دوم&zwnj; مطرح&zwnj; بودند . <br />شهرهاي&zwnj; مذكور در دوره&zwnj; صÙوي&zwnj; نيز آباد و Ùعال&zwnj; بودند . در دوره&zwnj; قاجار هسته&zwnj; مركزي&zwnj; اراك&zwnj; Ùعلي&zwnj; روي&zwnj; به&zwnj; آباداني&zwnj; نهاد . در چند دهه&zwnj; اخير با توسعه&zwnj; راه&zwnj;آهن&zwnj; و احداث&zwnj; كارخانجات&zwnj; متعدد ، به&zwnj; مرور چهره&zwnj; اين&zwnj; منطقه&zwnj; عوض&zwnj; شد و بعد از تقسيمات&zwnj; جديد كشوري&zwnj; و ايجاد استان&zwnj; تهران&zwnj; و مركزي&zwnj; ، اين&zwnj; استان&zwnj; به&zwnj; مركزيت&zwnj; اراك&zwnj; به&zwnj; وجود آمد . استان&zwnj; مركزي&zwnj; به&zwnj; لحاظ&zwnj; Ùرهنگي&zwnj; و مذهبي&zwnj; يكي&zwnj; از كانون&zwnj;هاي&zwnj; اصلي&zwnj; تربيت&zwnj; و پرورش&zwnj; انديشمندان &zwnj;، شعرا ، عرÙا ، سياستمداران&zwnj; و بزرگان&zwnj; مذهب&zwnj; شيعه&zwnj; است &zwnj;. <br /> از مشاهير ادبي&zwnj; و Ùرهنگي&zwnj; اين&zwnj; سرزمين&zwnj; مي&zwnj;توان&zwnj; به&zwnj; Ùخرالدين&zwnj; عراقي &zwnj;، اديب&zwnj; الممالك&zwnj; Ùراهاني &zwnj;، ميرزا ابوالقاسم&zwnj; قائم&zwnj; مقام&zwnj; ، عباس&zwnj; اقبال&zwnj; آشتياني&zwnj; ، ميرزا تقي&zwnj; خان&zwnj; اميركبير ، قائم&zwnj; مقام &zwnj;Ùراهاني&zwnj; ، پرÙسور محمود حسابي&zwnj; ، حضرت&zwnj; آيت&zwnj; الله&zwnj; العظمي&zwnj; امام&zwnj; خميني&zwnj; (ره&zwnj;) ، حضرت&zwnj; آيت&zwnj; الله&zwnj; العظمي&zwnj; اراكي &zwnj;(ره&zwnj;) ، حضرت&zwnj; آيت&zwnj; الله&zwnj; آقا نورالدين&zwnj; حسيني&zwnj; (ره&zwnj;) ، ملا احمد نراقي&zwnj; (ره&zwnj;) ، ملا مهدي&zwnj; نراقي&zwnj; (ره&zwnj;) ، حضرت&zwnj; آيت&zwnj; الله&zwnj; حاج&zwnj; آقا محسن&zwnj; عراقي&zwnj; (ره&zwnj;) و بسياري&zwnj; از علماي&zwnj; طراز اول &zwnj;، مورخين &zwnj;، سياستمداران &zwnj;، شعرا ، عرÙا و انديشمندان&zwnj; اشاره&zwnj; كرد . <br />استان&zwnj; مركزي داراي&zwnj; آب&zwnj; و هواي&zwnj; نيمه&zwnj; بياباني &zwnj;، معتدل&zwnj; كوهستاني&zwnj; و سرد كوهستاني&zwnj; است &zwnj;. اين&zwnj; استان&zwnj; تحت &zwnj;تأثير جريان&zwnj; Ùشار زياد آسياي&zwnj; مركزي&zwnj; ، برÙ&zwnj; و سرماي&zwnj; زياد ، جريان&zwnj; Ùشارهاي&zwnj; اقيانوس&zwnj; هند همراه&zwnj; با طوÙان&zwnj;هاي &zwnj;گرد و خاك &zwnj;، جريان&zwnj; اقيانوس&zwnj; اطلس&zwnj; و درياي&zwnj; مديترانه&zwnj; همراه&zwnj; با رطوبت&zwnj; و باران&zwnj; قرار دارد . <br /> به&zwnj; علت&zwnj; تنوع&zwnj; آب&zwnj; و هوايي&zwnj; ، ميزان&zwnj; رطوبت&zwnj; هوا و باران&zwnj; نيز در شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; استان&zwnj; متÙاوت&zwnj; است &zwnj;. ريزش&zwnj;هاي&zwnj; جوي&zwnj; در مناطق&zwnj; كوهستاني &zwnj;، اغلب&zwnj; به&zwnj; صورت&zwnj; برÙ&zwnj; و در مناطق&zwnj; كم&zwnj; ارتÙاع&zwnj; بيشتر به&zwnj; صورت&zwnj; باران&zwnj; ظاهر مي&zwnj;شود . شمال&zwnj; استان&zwnj; در ناحيه&zwnj; سربند جزو كم&zwnj; باران&zwnj;ترين&zwnj; نواحي&zwnj; و ارتÙاعات&zwnj; شازند در جنوب&zwnj; غرب &zwnj;، از پر باران&zwnj;ترين&zwnj; مناطق &zwnj;استان&zwnj; بشمار مي&zwnj;آيند . استان&zwnj; مركزي&zwnj; از ارديبهشت&zwnj; تا شهريور دماي&zwnj; مناسبي&zwnj; براي&zwnj; سÙر و جهانگردي&zwnj; دارد .</span></span></p>