<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">پیشینه تاریخی شواهد و مدارک باستان شناختی نشان می دهد این منطقه از اولین زیستگاههای انسان به شمار می رÙته و یکی از مراکز مهم جمعیتی در زاگرس میانی محسوب می شده است تمامی ادوار زندگی انسان از عهد حجر تا دوره های تمدنی پیش از تاریخ و سپس تا تشکیل حکومتهای بزرگ سیر تحول خود را در این محدوده طی کرده است . در هزاره چهارم ق . م استان کرمانشاه یکی از مراکز مهم تجاری و بازرگانی است . بازرگانان این منطقه با بازرگانان شوشی و بین النهرینی داد و ستد و تبادل کالا داشتند . در دوره ساسانی ، استان کرمانشاه بیش از هر دوره دیگری از اعتبار و رونق خاصی برخوردار بود . شهر یاران ساسانی به علت نزدیکی این منطقه به پایتخت آنها یعنی تیسÙون ایام تابستان را در قصرهای ییلاقی این منطقه می گذراندند . <br />موقعيت جغراÙيايي استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; با مساحتي&zwnj; معادل&zwnj; 434,24 كيلومتر مربع&zwnj; در غرب&zwnj; ايران&zwnj; واقع&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. براساس &zwnj;آخرين&zwnj; تقسيمات&zwnj; اداري&zwnj; و كشوري&zwnj; در سال&zwnj; 1375، شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; عبارتند از : اسلام&zwnj; آباد غرب &zwnj;، پاوه&zwnj; ، جوانرود ، سرپل&zwnj; ذهاب&zwnj; ، سنقر ، صحنه&zwnj; ، قصر شيرين &zwnj;، كرمانشاه &zwnj;، كنگاور ، گيلان&zwnj; غرب&zwnj; و هرسين &zwnj;. اين&zwnj; استان&zwnj; از شمال&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj; كردستان&zwnj; ، از جنوب&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj;هاي&zwnj; لرستان&zwnj; و ايلام &zwnj;، از شرق&zwnj; به&zwnj; استان&zwnj; همدان&zwnj; و از غرب&zwnj; به&zwnj; كشور عراق&zwnj; محدود شده&zwnj; است &zwnj;. جمعیت استان براساس سرشماری عمومی نÙوس و مسکن سال 1375 ، جمعیت استان کرمانشاه بالغ بر 1778596 نÙر است و حدود سه درصد از جمعیت کل کشور را تشکیل می دهد . از این تعداد 35/59 درصد در نقاط شهری و 30/39 درصد در نقاط روستایی زندگی می کنند و بقیه غیر ساکن هستند . <br />از جمعیت این استان 14/4 درصد در گروه سنی 65 ساله و بیشتر قرار دارند . 14/55 درصد بین 15 تا 64 ساله و 71/40 درصد کم تر از 15 ساله هستند . تاريخ و Ùرهنگ اقوام&zwnj; مهاجر "گوتي&zwnj; يا كاسي&zwnj;" در هزاره&zwnj; سوم&zwnj; و چهارم&zwnj; قبل&zwnj; از ميلاد در كوهساران&zwnj; زاگرس&zwnj; سكونت &zwnj;داشتند و سرانجام&zwnj; بين&zwnj; النهرين&zwnj; را تصرÙ&zwnj; كردند . به&zwnj; استناد كتيبه&zwnj;هاي&zwnj; بابل &zwnj;، آشور و عيلام&zwnj; ، طوايÙي&zwnj; به&zwnj; نام&zwnj;هاي &zwnj;لولوبي &zwnj;، گوتي&zwnj; ، Ùايري&zwnj; ، آمودا و پارسÙوا نيز در دامنه&zwnj;هاي&zwnj; زاگرس&zwnj; ساكن&zwnj; بوده&zwnj;اند . لولوبي&zwnj;ها يا لولوها اجداد لرها محسوب&zwnj; مي&zwnj;شوند و در زمان&zwnj;هاي&zwnj; گذشته&zwnj; در ذهاب &zwnj;، شهرزور و سليمانيه&zwnj; زندگي&zwnj; مي&zwnj;كرده&zwnj;اند . براي&zwnj; نخستين&zwnj; بار نام&zwnj; ماد به&zwnj; صورت&zwnj; "آماده&zwnj;اي&zwnj;" در حملات&zwnj; آشوريان&zwnj; به&zwnj; نواحي&zwnj; كردستان&zwnj; Ùعلي&zwnj; ذكر گرديده&zwnj; است&zwnj; . بنابراين&zwnj; مي&zwnj;توان&zwnj; درياÙت&zwnj; كه&zwnj; از هزار سال&zwnj; قبل&zwnj; از ميلاد قوم&zwnj; ماد در دامنه&zwnj;هاي&zwnj; زاگرس&zwnj; سكونت&zwnj; داشته &zwnj;است &zwnj;. غير از مادها ، دو طايÙه&zwnj; ديگر به&zwnj; نام&zwnj; پارس&zwnj;ها و كردها نيز در شمار ساكنان&zwnj; دامنه&zwnj;هاي&zwnj; زاگرس&zwnj; ذكر شده&zwnj; است &zwnj;. <br />ساخت&zwnj; شهر كرمانشاه&zwnj; به&zwnj; بهرام &zwnj;، شاه&zwnj; ساساني&zwnj; منسوب&zwnj; است&zwnj; كه&zwnj; در روزگار پدر Ùرمانروايي&zwnj; ايالت&zwnj; كرمان&zwnj; را داشت&zwnj; و بدين&zwnj; جهت&zwnj; به&zwnj; &laquo;كرمانشاه&zwnj;&raquo; لقب&zwnj; ياÙته&zwnj; بود . كرمانشاه&zwnj; پس&zwnj; از شكست&zwnj; ايرانيان&zwnj; در نهاوند به&zwnj; تصرÙ&zwnj; عرب&zwnj;ها درآمد . در قرن&zwnj; چهارم&zwnj; هجري&zwnj; قمري&zwnj; سلسله&zwnj; كوچكي&zwnj; از اكراد به&zwnj; نام&zwnj; حسنويه&zwnj; در ولايت&zwnj; غرب&zwnj; استقلال&zwnj; ياÙتند . مؤسس&zwnj; اين&zwnj; سلسله&zwnj; ، نزديك&zwnj; 50 سال&zwnj; حكمÙرمايي&zwnj; كرد و قلعه&zwnj; بزرگ&zwnj; سرماج&zwnj; را در مجاورت&zwnj; دينور به&zwnj; عنوان&zwnj; مقر و محل&zwnj; دÙاين &zwnj;و نÙايس&zwnj; خود قرار داد . در سال&zwnj; 441 ه . ق&zwnj; سلطان&zwnj; طغرل&zwnj; سلجوقي&zwnj; صد هزار سپاهي&zwnj; به&zwnj; تسخير قلعه&zwnj; سرماج&zwnj; Ùرستاد و پس&zwnj; از 4 سال&zwnj; آن&zwnj; را تسخير كرد . در دوره&zwnj; سلجوقيان&zwnj; ، كرمانشاه&zwnj; شهري&zwnj; آباد بود و خليÙه&zwnj; عباسي&zwnj; براي&zwnj; مقابله&zwnj; با مسعود سلجوقي&zwnj; بدين&zwnj; شهر لشكر كشيد . در دوره&zwnj; مغول&zwnj; و در حمله&zwnj; هلاكو به&zwnj; بغداد ، اين&zwnj; شهر آسيب&zwnj; Ùراوان&zwnj; ديد . اين&zwnj; منطقه&zwnj; در دوره&zwnj; تيموريان &zwnj;، در شمار بلاد همدان&zwnj; به&zwnj; شمار مي&zwnj;آمد و در قرون&zwnj; نهم&zwnj; و دهم&zwnj; هجري&zwnj; ، بارها مورد تهاجم&zwnj; عثماني&zwnj;ها قرار گرÙت &zwnj;. <br />به&zwnj; گÙته&zwnj; سياحان&zwnj; خارجي &zwnj;، در روزگار صÙويه&zwnj; ، كرمانشاه&zwnj; شهري&zwnj; پرنعمت&zwnj; و آباد بود و كاروانسراها و پل&zwnj;هاي&zwnj; متعدد داشت &zwnj;. خاصه&zwnj; آن&zwnj; كه&zwnj; به&zwnj; علّت&zwnj; علاقه&zwnj; شديد صÙويه&zwnj; به&zwnj; اماكن&zwnj; متبركه&zwnj; و اهميّت&zwnj; ارتباطي&zwnj; آن&zwnj; با كربلا و نجÙ &zwnj;، اين&zwnj; شهر رونق&zwnj; Ùراوان&zwnj; ياÙت &zwnj;. در زمان&zwnj; حكومت&zwnj; نادر ، قلعه&zwnj; قديمي&zwnj; شهر ويران&zwnj; و قلعه&zwnj;اي&zwnj; ديگر ساخته&zwnj; شد . كريمخان&zwnj; زند ، كرمانشاه&zwnj; را تصرÙ&zwnj; كرد و بالاخره&zwnj; كرمانشاه&zwnj; در عهد قاجار مركز ولايات&zwnj; غرب&zwnj; و والي&zwnj;نشين&zwnj; شد . محمّد علي&zwnj; ميرزاي&zwnj; دولتشاه &zwnj;، Ùرزند Ùتحعليشاه &zwnj;، براي&zwnj; مقابله&zwnj; با عثمانيها در شهر كرمانشاه&zwnj; استقرار گرÙت &zwnj;. مردم&zwnj; استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; همانند ديگر شهرهاي&zwnj; ايران &zwnj;، در جنبش&zwnj; مشروطيت&zwnj; ، نقش&zwnj; Ùعالي&zwnj; داشتند . كرمانشاه&zwnj; در جنگهاي&zwnj; جهاني&zwnj; اوّل&zwnj; و دوم&zwnj; به&zwnj; تصرÙ&zwnj; قواي&zwnj; بيگانه&zwnj; درآمد . كرمانشاه&zwnj; امروزي&zwnj; استاني&zwnj; آباد است&zwnj; و مركز آن&zwnj; شهر كرمانشاه&zwnj; مي&zwnj;باشد . استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; از مناطق&zwnj; كردنشين&zwnj; سرزمين&zwnj; ايران&zwnj; است&zwnj; . زبان&zwnj; كردي&zwnj; از خويشاوندان&zwnj; نسبي&zwnj; زبان&zwnj; Ùارسي&zwnj; است&zwnj; و مشابهت&zwnj;هاي&zwnj; Ùراوان&zwnj; با قواعد دستوري&zwnj; و ديگر خصوصيات&zwnj; زبان&zwnj; Ùارسي&zwnj; دارد . <br />زبان&zwnj; كردي&zwnj; گويش&zwnj;هاي&zwnj; متÙاوتي&zwnj; دارد كه&zwnj; از مهّمترين&zwnj; آن&zwnj;ها مي&zwnj;توان&zwnj; به&zwnj; گويش&zwnj;هاي&zwnj; كلهري&zwnj; ، اورامي&zwnj; ، سوراني&zwnj; (جاÙي&zwnj;) ، لكي&zwnj; و گويش&zwnj; Ùارسي&zwnj; اشاره&zwnj; كرد . نژاد مردم&zwnj; استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; آريايي&zwnj; است &zwnj;. بر بستر خصوصيات&zwnj; قومي &zwnj;، نژادي&zwnj; ، زباني&zwnj; و باورهاي&zwnj; مذهبي&zwnj; مردم&zwnj; كرمانشاه&zwnj; نظام&zwnj; Ùرهنگي&zwnj; مردم&zwnj; استان&zwnj; شكل&zwnj; گرÙته&zwnj; و شاعران&zwnj; و نويسندگان&zwnj; مشهوري&zwnj; از آن&zwnj; برخواسته&zwnj;اند . نژاد کردهای کرمانشاه همچون کردهای کردستان آریایی تبار و از ساکنان قدیم Ùلات ایران هستند . در متون سومری و آشوری برخی از ساکنان زاگرس را (کرتی) (کارتی) و (کارد) یاد کرده اند و در منابع ارمنی واژه (کردوخ) بر آنها اطلاق شده است . برخی نیز بر این اعتقادند که این قوم یکی از شعبه های نژاد آریایی است که در هزاره دوم ق . م وارد ایران شدند و در کوه های زاگرس سکنی گزیدند . زبان اهالی کرمانشاه کردی است . زبان کردی که شاخه ای از زبان شمال غربی ایرانی میانه است . به دلیل داشتن ادبیات مکتوب اهمیت خاصی دارد . <br />با این حال از زبانهای دیگر از جمله زبانهای عربی ، ارمنی ، ترکی و Ùارسی لغات بسیار در آن راه یاÙته است . سابقه تاریخی کردها موجب پیدایش گویشهای بی شماری شده است که برخی از آنها عبارتند از : گویش کردی کلهری ، گویش کردی اورامی ، گویش کردی سورانی ، گویش لکی مذهب اکثر قریب به اتÙاق جمعیت استان کرمانشاه را مسلمانان شیعه تشکیل می دهند و در صدر نیز خواهران و برادران اهل تسنن هستند . گروهی نیز زیر پوشش بدعتهای دینی با نام اهل حق با حÙظ آداب و مناسک و معتقدات دین کهن ایران باستان یعنی زردشتی و همچنین با التقاطی از اسلام به حیاط دینی خود ادامه میدهند . آب و هوا استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; در معرض&zwnj; جبهه&zwnj;هاي&zwnj; مرطوب&zwnj; مديترانه&zwnj;اي&zwnj; قرار دارد كه&zwnj; در برخورد با هواي&zwnj; سرد ارتÙاعات&zwnj; زاگرس &zwnj;، به&zwnj; برÙ&zwnj; و باران&zwnj; تبديل&zwnj; مي&zwnj;شوند . در استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; چهار اقليم&zwnj; متÙاوت&zwnj; قابل&zwnj; تشخيص&zwnj; است&zwnj; اوّل&zwnj; : "زمستان&zwnj; ملايم&zwnj; و تابستان&zwnj; گرم&zwnj; و خشك&zwnj;" كه&zwnj; شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; قصرشيرين &zwnj;، سرپل&zwnj; ذهاب&zwnj; و دهستان&zwnj; از گله&zwnj; در جنوب&zwnj; غربي&zwnj; جوانرود را شامل&zwnj; مي&zwnj;شود . <br />دوّم &zwnj;: "زمستان&zwnj; و تابستان&zwnj; خنك&zwnj;" كه&zwnj; شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; پاوه&zwnj; و جوانرود و بخش&zwnj; كرند از توابع&zwnj; شهرستان&zwnj; اسلام&zwnj;آباد غرب&zwnj; را در بر مي&zwnj;گيرد . سوم &zwnj;: اقليم&zwnj; "نيمه&zwnj; خشك&zwnj; و استپي&zwnj; خنك&zwnj;" كه&zwnj; شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; سنقر و دهستان&zwnj; پشت&zwnj; دربند از توابع&zwnj; شهرستان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; را در برمي&zwnj;گيرد . چهارم&zwnj; : اقليم&zwnj; "نيمه&zwnj; خشك &zwnj;و استپي&zwnj; گرم&zwnj;" كه&zwnj; شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; كنگاور صحنه&zwnj; و هرسين&zwnj; را شامل&zwnj; مي&zwnj;شود . به&zwnj; طور كلي&zwnj; استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; از نظر آب &zwnj;و هوايي&zwnj; به&zwnj; دو منطقه&zwnj; گرمسير (غرب&zwnj;) و سردسير در ساير نواحي&zwnj; تقسيم&zwnj; مي&zwnj;شود بادهاي&zwnj; مهّم&zwnj; استان&zwnj; كرمانشاه&zwnj; عبارتند از : "بادهاي&zwnj; غربي&zwnj;" كه&zwnj; رطوبت&zwnj; نسبي&zwnj; اقيانوس&zwnj; اطلس&zwnj; و مديترانه&zwnj; را به &zwnj;قلمرو اين&zwnj; استان&zwnj; منتقل&zwnj; مي&zwnj;كند و موجب&zwnj; بارندگي&zwnj; مي&zwnj;شود . اين&zwnj; باد بيشتر در Ùصل&zwnj;هاي&zwnj; زمستان&zwnj; و بهار مي&zwnj;وزد . "بادهاي&zwnj; شمال&zwnj;" كه&zwnj; در Ùصل&zwnj; تابستان&zwnj; مي&zwnj;وزند و در اعتدال&zwnj; آب&zwnj; و هواي&zwnj; بخشي&zwnj; از استان&zwnj; و كاهش&zwnj; گرماي&zwnj; آن&zwnj; مؤثراند و "باد سام&zwnj; يا سموم&zwnj;" كه&zwnj; تنها در منطقه&zwnj; نوار مرزي&zwnj; مي&zwnj;وزد و هواي&zwnj; آن&zwnj; را در تابستان&zwnj;ها بسيار گرم&zwnj; و غير قابل&zwnj; تحمل &zwnj;مي&zwnj;سازد و زيان&zwnj;هاي&zwnj; بسياري&zwnj; به&zwnj; بار مي&zwnj;آورد .</span><br /> </span></p>