<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; با 179۵۵79 كيلومتر مربع&zwnj; مساحت &zwnj;، پس&zwnj; از استان&zwnj; خراسان&zwnj; بزرگترين&zwnj; استان &zwnj;كشور است&zwnj; و شهرستان&zwnj;هاي&zwnj; آن&zwnj; عبارتند از : ايرانشهر ، چابهار ، خاش &zwnj;، زابل &zwnj;، زاهدان &zwnj;، سراوان&zwnj; و نيك&zwnj; شهر . شهر زاهدان&zwnj; مركز استان&zwnj; است&zwnj; . اين&zwnj; استان&zwnj; از دو ناحيه&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; تشكيل&zwnj; شده&zwnj; است&zwnj; و در سمت&zwnj; شرق&zwnj; با كشورهاي&zwnj; پاكستان&zwnj; و اÙغانستان&zwnj; مرز مشترك&zwnj; دارد . در قسمت&zwnj; جنوب&zwnj; با درياي&zwnj; عمان&zwnj; و از قسمت&zwnj; شمال&zwnj; و شمال&zwnj; غرب&zwnj; با استان&zwnj; خراسان&zwnj; و در قسمت&zwnj; غرب&zwnj; با استان&zwnj; كرمان&zwnj; و استان&zwnj; هرمزگان&zwnj; همجوار است &zwnj;. <br /> استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; از نظر موقعيت&zwnj; طبيعي&zwnj; در اواخر دوران&zwnj; سوم&zwnj; زمين&zwnj; شناسي&zwnj; در اثر جنبش&zwnj;هاي &zwnj;كوه &zwnj;زايي&zwnj; از دريا جدا شده&zwnj; و از آن&zwnj; پس&zwnj; ابتدا با رسوبات&zwnj; آهكي&zwnj; از نوع&zwnj; دريايي&zwnj; و سپس&zwnj; از رسوباتي&zwnj; با مواد نسبتاً درشت&zwnj; و نرم&zwnj; روي&zwnj; هم&zwnj; انباشته&zwnj; شده&zwnj; است&zwnj; . قسمت&zwnj; جنوبي&zwnj; استان&zwnj; كه&zwnj; به&zwnj; مكران&zwnj; معروÙ&zwnj; است &zwnj;، يكي&zwnj; از مناطق&zwnj; در حال&zwnj; Ùرو نشستن&zwnj; تدريجي&zwnj; است&zwnj; و علّت&zwnj; آن&zwnj; نيز ضخامت&zwnj; زياد رسوبات&zwnj; رس&zwnj; ماسه&zwnj;اي&zwnj; دوران&zwnj; سوم&zwnj; است &zwnj;. <br />ارتÙاعات &zwnj;استان&zwnj; به&zwnj; دوران&zwnj; دوم&zwnj; و سوم&zwnj; زمين &zwnj;شناسي&zwnj; تعلّق&zwnj; دارد و سنگ&zwnj;هاي&zwnj; آن&zwnj; اغلب&zwnj; آهكي&zwnj; و گچي&zwnj; است . بعضي&zwnj; از كوه&zwnj;هاي &zwnj;اين&zwnj; استان&zwnj; (مانند آتشÙشان&zwnj; تÙتان&zwnj;) به&zwnj; اواخر دوران&zwnj; سوم&zwnj; و اوايل&zwnj; دوران&zwnj; چهارم&zwnj; تعلّق&zwnj; دارد . ارتÙاعات&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; جزو رشته&zwnj; كوه&zwnj;هاي&zwnj; مركزي&zwnj; ايران&zwnj; و شامل&zwnj; ناهمواريهاي&zwnj; شرق&zwnj; چاله&zwnj; لوت&zwnj; و ارتÙاعات&zwnj; ديواره&zwnj; شرقي&zwnj; و جنوبي&zwnj; چاله&zwnj; جازموريان&zwnj; است &zwnj;. پهناي&zwnj; كوهستان&zwnj;ها از شمال&zwnj; به&zwnj; جنوب&zwnj; اÙزايش&zwnj; مي&zwnj;يابد و در Ùاصله&zwnj; ايرانشهر - كوهك&zwnj; به&zwnj; بيشترين&zwnj; حد خود مي&zwnj;رسد . <br /> اين&zwnj; ناهمواريها شامل&zwnj; دو قسمت&zwnj; كوه&zwnj;هاي&zwnj; سيستان&zwnj; و كوه&zwnj;هاي&zwnj; بلوچستان &zwnj;است &zwnj;. اين&zwnj; استان&zwnj; در سال&zwnj; 1375 ، حدود 722579 نÙر جمعيّت&zwnj; داشته&zwnj; است&zwnj; كه&zwnj; از اين&zwnj; تعداد 12/46 درصد در نقاط &zwnj;شهري&zwnj; و 75/52 درصد در نقاط &zwnj;روستايي&zwnj; سكونت&zwnj; داشته&zwnj; و بقيه&zwnj; غيرساكن&zwnj; بوده&zwnj;اند . استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; به&zwnj; لحاظ&zwnj; خصوصيات&zwnj; طبيعي&zwnj; و پيشينه&zwnj; اسكان &zwnj;، از دو منطقه&zwnj; كاملاً متمايز سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; تشكيل&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. سيستان&zwnj; امروزي&zwnj; قسمت&zwnj; شمال&zwnj; استان&zwnj; است &zwnj;. مورخين&zwnj; بناي &zwnj;سيستان&zwnj; را به&zwnj; گرشاسب&zwnj; يكي&zwnj; از نوادگان&zwnj; كيومرث&zwnj; نسبت&zwnj; داده&zwnj;اند . <br />ناحيه&zwnj; مذكور به&zwnj; دليل&zwnj; موقعيت&zwnj; خاص&zwnj; استراتژيكي &zwnj;و جغراÙيايي&zwnj; در تمام&zwnj; دوران&zwnj; تاريخي&zwnj; از اهميّت&zwnj; به&zwnj; سزايي&zwnj; برخوردار بوده&zwnj; است &zwnj;. كتيبه&zwnj;هاي&zwnj; بيستون&zwnj; و تخت&zwnj; جمشيد سيستان&zwnj; را يكي&zwnj; از ممالك&zwnj; شرقي&zwnj; داريوش&zwnj; ذكر كرده&zwnj;اند . نام&zwnj; سيستان&zwnj; از "سكا" كه&zwnj; يكي&zwnj; از اقوام&zwnj; آريايي&zwnj; بود ، گرÙته &zwnj;شده&zwnj; است &zwnj;. "سكاها" در حدود سال&zwnj; 128 پيش&zwnj; از ميلاد سيستان&zwnj; را به&zwnj; تصرÙ&zwnj; خود در آورده&zwnj;اند . در عصر ساسانيان &zwnj;تا قرن&zwnj; اوّل&zwnj; اسلام&zwnj; ولايت&zwnj; سيستان&zwnj; موقعيت&zwnj; ممتازي&zwnj; به&zwnj; دست&zwnj; آورده&zwnj; بود . <br /> در زمان&zwnj; اردشير بابكان&zwnj; ، سيستان&zwnj; جزو متعلقات&zwnj; دولت&zwnj; ساساني&zwnj; به&zwnj; شمار مي&zwnj;آمد و در سال&zwnj; 23 هجري&zwnj; قمري &zwnj;، اعراب&zwnj; مسلمان&zwnj; به&zwnj; اين&zwnj; سرزمين&zwnj; دست&zwnj; ياÙتند و سرانجام&zwnj; در زمان&zwnj; معاويه&zwnj; مردم&zwnj; اين&zwnj; خطه&zwnj; به&zwnj; اطاعت&zwnj; كامل&zwnj; اعراب&zwnj; درآمدند . اولين&zwnj; Ùرمانرواي&zwnj; معروÙ&zwnj; اين&zwnj; سرزمين&zwnj; "يعقوب&zwnj; ليث&zwnj; صÙاري" بود . سيستان&zwnj; تا چند قرن&zwnj; تحت&zwnj; سلطه&zwnj; امراي &zwnj;صÙاري&zwnj; باقي&zwnj; ماند . صÙاريان &zwnj;، سامانيان &zwnj;، غزنويان&zwnj; و سلجوقيان&zwnj; هر يك&zwnj; مدّتي&zwnj; اين&zwnj; سرزمين&zwnj; را تحت&zwnj; سلطه&zwnj; خود داشته&zwnj;اند . <br />در زمان&zwnj; مغولان &zwnj;، خرابي&zwnj;هاي&zwnj; زيادي&zwnj; در سيستان&zwnj; بوجود آمد . در سال&zwnj; 914 هجري&zwnj; قمري &zwnj;، شاه&zwnj; اسماعيل&zwnj; صÙوي&zwnj; سيستان&zwnj; را تصرÙ&zwnj; نمود و در زمان&zwnj; حكومت&zwnj; نادر شاه &zwnj;، اختلاÙ&zwnj;هاي&zwnj; داخلي&zwnj; سبب&zwnj; خرابي&zwnj;هاي&zwnj; زيادي&zwnj; در اين&zwnj; سرزمين&zwnj; شد . قديمترين&zwnj; نام&zwnj; بلوچستان&zwnj; "مكا" است&zwnj; و به&zwnj; مرور مكران&zwnj; تبديل&zwnj; شده&zwnj; است &zwnj;. مكران&zwnj; به&zwnj; قسمت&zwnj; جنوبي&zwnj; بلوچستان&zwnj; گÙته&zwnj; مي&zwnj;شود . كلمه&zwnj; بلوچستان&zwnj; نيز از زماني&zwnj; به&zwnj; اين &zwnj;سرزمين&zwnj; اطلاق&zwnj; شد كه&zwnj; بلوچ&zwnj;ها در آن&zwnj; سكونت&zwnj; اختيار كردند . <br /> طبق&zwnj; آثار بدست&zwnj; آمده&zwnj; از تپه&zwnj;هاي&zwnj; بلوچستان &zwnj;، تاريخ&zwnj; اين&zwnj; سرزمين&zwnj; به&zwnj; 3000 سال&zwnj; پيش&zwnj; از ميلاد مي&zwnj;رسد . در زمان &zwnj;خلاÙت&zwnj; خليÙه&zwnj; دوم &zwnj;، اين&zwnj; سرزمين&zwnj; به&zwnj; وسيله&zwnj; اعراب&zwnj; Ùتح&zwnj; و يكي&zwnj; از سرداران&zwnj; عرب&zwnj; به&zwnj; حكومت&zwnj; آن&zwnj; منصوب&zwnj; شد . در سال&zwnj; 304 هجري&zwnj; قمري&zwnj; ، بلوچستان&zwnj; به&zwnj; وسيله&zwnj; ديلمان&zwnj; Ùتح&zwnj; شد . سلجوقيان &zwnj;، بلوچستان&zwnj; را اشغال&zwnj; نمودند و بلوچستان&zwnj; تابع&zwnj; كرمان&zwnj; شد . بعد از حكومت&zwnj; نادر ، بلوچستان&zwnj; اسماً جزو ايران&zwnj; بود و حكومت&zwnj; محلي&zwnj; مستقلي&zwnj; نداشت &zwnj;. <br />در زمان&zwnj; محمّدشاه&zwnj; قاجار ناحيه&zwnj; ايرانشهر به&zwnj; تصرÙ&zwnj; وي&zwnj; درآمد ، پس&zwnj; از آن&zwnj; رÙته&zwnj; رÙته&zwnj; تمامي&zwnj; نواحي &zwnj;ساحلي&zwnj; بلوچستان&zwnj; زير سلطه&zwnj; حكومت&zwnj; مركزي&zwnj; قرار گرÙت &zwnj;. مجموعه&zwnj; اقوام&zwnj; ساكن&zwnj; در استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; همراه&zwnj; با سنن&zwnj; و شيوه&zwnj;هاي&zwnj; خاص&zwnj; زندگي &zwnj;، به&zwnj; تنهايي&zwnj; يكي &zwnj;از جاذبه&zwnj;هاي&zwnj; بي&zwnj; نظير و چشمگير منطقه&zwnj; است &zwnj;. دو ايل&zwnj; مهّم&zwnj; &laquo;براهويي&zwnj; و بلوچ&zwnj;&raquo; در منطقه&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان &zwnj;زندگي&zwnj; مي&zwnj;كنند . نحوه&zwnj; معيشت&zwnj; و زيست &zwnj;، الگوهاي&zwnj; سكونت &zwnj;، سنت&zwnj;ها و آداب&zwnj; و رسوم&zwnj; و سرانجام&zwnj; ايل&zwnj; راه&zwnj;ها از جمله&zwnj; جاذبه&zwnj;هاي&zwnj; Ùرهنگي&zwnj; و ديدني&zwnj; اين&zwnj; شيوه&zwnj; زندگي&zwnj; است &zwnj;. <br /> گروهي&zwnj; از دانشمندان&zwnj; و سخن&zwnj;سرايان&zwnj; به&zwnj; ايالت&zwnj; سيستان&zwnj; منسوب&zwnj;اند كه&zwnj; به&zwnj; آنان&zwnj; سنجري&zwnj; و سگزي&zwnj; گويند . شعراي&zwnj; به&zwnj; نام&zwnj; سيستان&zwnj; عبارتند از : ابوالحسن&zwnj; علي&zwnj; بن&zwnj; جولوغ&zwnj; Ùرخي&zwnj;گزي ، ابوالÙرج&zwnj; سجزي ، قاضي&zwnj; احمد و ابوسعيد سگزي&zwnj; . در دوران&zwnj; طلايي&zwnj; سيستان&zwnj; مشاهيري&zwnj; از آن&zwnj; برخاسته&zwnj;اند كه&zwnj; عبارتند از : Ùرخي&zwnj; سيستاني &zwnj;، يعقوب&zwnj; ليث&zwnj; و رستم&zwnj; . منطقه&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; با توجه&zwnj; به&zwnj; موقعيت&zwnj; جغراÙيايي &zwnj;، از يك&zwnj; طرÙ&zwnj; تحت&zwnj; تأثير جريان&zwnj;هاي&zwnj; جوي&zwnj; متعدد و از طرÙي&zwnj; ديگر تحت&zwnj; تأثير Ùشار زياد عرض&zwnj;هاي&zwnj; متوسط&zwnj; قرار دارد كه&zwnj; مهّم&zwnj;ترين&zwnj; پديده&zwnj; مشهود اقليمي&zwnj; آن&zwnj; گرماست &zwnj;. <br />پديده&zwnj; قابل&zwnj; توجه&zwnj; در وضعيت&zwnj; هوا شناسي&zwnj; اين&zwnj; منطقه &zwnj;، بادهاي&zwnj; شديد موسمي &zwnj;، طوÙان&zwnj; شن &zwnj;، رگبارهاي &zwnj;سيل&zwnj;آسا ، رطوبت&zwnj; زياد و مه&zwnj; صبحگاهي&zwnj; است &zwnj;. اين&zwnj; استان&zwnj; داراي&zwnj; تابستان&zwnj;هاي&zwnj; گرم &zwnj;، طولاني&zwnj; و زمستان&zwnj;هاي&zwnj; كوتاه&zwnj; است &zwnj;. سردترين&zwnj; شهر استان&zwnj; ، زاهدان&zwnj; و گرم&zwnj;ترين&zwnj; شهر آن&zwnj; ايرانشهر است &zwnj;. نواحي&zwnj; ساحلي&zwnj; درياي&zwnj; عمان&zwnj; به&zwnj; علّت &zwnj;رطوبت&zwnj; ناشي&zwnj; از مجاورت&zwnj; با دريا ، آب&zwnj; و هواي&zwnj; گرم&zwnj; و رطوبت&zwnj; نسبتاً بيشتري&zwnj; دارد . <br /> استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; يكي&zwnj; از خشك&zwnj;ترين&zwnj; استان&zwnj;هاي&zwnj; كشور محسوب&zwnj; مي&zwnj;شود . ميزان&zwnj; بارندگي&zwnj; از شرق &zwnj;به&zwnj; غرب&zwnj; استان&zwnj; اÙزايش&zwnj; مي&zwnj;يابد و در نواحي&zwnj; ساحلي&zwnj; استان&zwnj; ميزان&zwnj; رطوبت&zwnj; نسبي&zwnj; بسيار بالاست &zwnj;. استان&zwnj; سيستان&zwnj; و بلوچستان&zwnj; از جهات&zwnj; مختلÙ&zwnj; در معرض&zwnj; بادهاي&zwnj; موسمي&zwnj; و Ùصلي&zwnj; است&zwnj; كه&zwnj; اهم&zwnj; اين&zwnj; جريانات&zwnj; بادي&zwnj; عبارتند از : باد 120 روزه&zwnj; سيستان&zwnj; (لوار) ، باد قوس &zwnj;، باد هÙتم&zwnj; (گاوكش&zwnj;) ، باد نم&zwnj; بي&zwnj; يا باد جنوب &zwnj;، باد هوشاك&zwnj; ، بادهاي&zwnj; مرطوب&zwnj; و موسمي&zwnj; اقيانوس&zwnj; هند ، باد شمال&zwnj; يا گوريچ&zwnj; و باد غربي&zwnj; يا گرد .</span></span></p>