<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">دیوار بزرگ گرگان یا دیوار سرخ که در متون قدیمی با نام مار سرخ نیز نامیده &zwnj;شده &zwnj;است دیواری تاریخی است که از کنار دریای خزر در ناحیه گمیشان آغاز شده و تا کوه&zwnj;های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه می&zwnj;یاÙته &zwnj;است . هم &zwnj;اکنون تقریباً تمام این دیوار از میان رÙته &zwnj;است و تنها بخش&zwnj;های کوچکی از آن که در زیر خاک مدÙون مانده ، باقی است . دیوار تاریخی گرگان پس از دیوار چین (به طول شش هزار کیلومتر) ، بزرگترین دیوار دÙاعی جهان است . این دیوار عظیم تاریخی که 200 کیلومتر طول دارد در 29 تیرماه سال 1378 به ثبت ملی رسیده &zwnj;است .</span></p>
<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">عکس این دیوار نخستین بار توسط اریک اشمیت باستان شناس آمریکایی ثبت شد . آقای اشمیت باستان شناس آمریکایی که با هواپیمای خود در سالهای 1315 و 1316 از نقاط باستانی ایران عکاسی می&zwnj;کرد ، در منطقه گرگان دیوار قرمز رنگی را دید که از سمت دریای خزر به طرÙ کوه&zwnj;های گلیداغ امتداد دارد . او از این دیوار عکس گرÙت و این عکس&zwnj;ها سندی برای تحقیقات باستان شناسان ایرانی و خارجی بر این دیوار شد .</span></p>
<div style="text-align: justify;"><br /></div>