<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;">پاکستان اولین کشور جمهوری اسلامی است که در جنوب غربی آسیا قرار گرÙته &zwnj;است و پایتخت آن اسلام&zwnj;آباد است . طبق آمار تخمینی سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸) کشور پاکستان با جمعیتی در حدود ۱۷۲ میلیون تن ، ششمین کشور پر جمعیت دنیا به شمار می&zwnj;رود و دارای نرخ رشد جمعیت بالایی است .<br /> پاکستان که رسماً به عنوان &laquo;جمهوری اسلامی پاکستان&raquo; شناخته می&zwnj;شود کشوری در آسیای جنوبی است و قسمتی از آن نیز در خاورمیانه است . این کشور مرز آبی هزار کیلومتری با دریای عرب یا به عبارت دیگر دریای مکران در قسمت جنوب دارد و از غرب با ایران ، از شمال با اÙغانستان ، از شرق با هندوستان ، و از شمال شرق با جمهوری خلق چین هم &zwnj;مرز است . ناحیه کشمیر مورد ادعای هندوستان و پاکستان است . هر دو کشور هند و پاکستان به طور جداگانه بخش&zwnj;هایی از این منطقه را اداره می&zwnj;کنند و این مناطق توسط خط کنترل از هم جدا شده&zwnj;اند . مرز چین اکنون توسط هند به رسمیت شناخته نمی&zwnj;شود .<br /> پاکستان ششمین کشور پرجمعیت دنیا و دومین کشور دارنده جمعیت مسلمان است . این کشور در سال ۱۳۲۶ (۱۹۴۷) به عنوان یک دولت و کشور جدید و به عنوان یکی از دو قسمت هند و بریتانیایی شناخته و تأسیس شد . این منطقه تاریخچه کهنی از زندگی و تمدن را داراست که شامل تمدن دره سند می&zwnj;شود .<br /> از زمان استقلال ، پاکستان دوره&zwnj;های رشد نظامی و اقتصادی و هم &zwnj;چنین بی&zwnj;ثباتی را همگام با جدا شدن از بنگلادش از خود ، تجربه کرده &zwnj;است . پاکستان از لحاظ بزرگی نیروهای مسلح در رده هÙتم جهان است و تنها کشور اسلامی دارنده جنگ&zwnj;اÙزار هسته&zwnj;ای می&zwnj;باشد .<br /> نام<br /> نام پاکستان (پاک+ستان) به زبان&zwnj;های اردو و Ùارسی یعنی سرزمین پاکی . این نام نخستین بار در سال ۱۳۱۲ (۱۹۳۳) توسط چودهاری رحمت علی که آن را در نشریه &laquo;امروز&raquo; یا &laquo;هرگز&raquo; منتشر کرد ، به کار برده شد . این نام به عنوان سرواژه از نام&zwnj;های سرزمین&zwnj;های اصلی اسلامی مربوط به هند غربی ساخته شده&zwnj; است . به طور رسمی این کشور به عنوان قلمرو پاکستان در سال ۱۳۲۶ (۱۹۴۷) بنا نهاده شد و در سال ۱۳۳۶ (۱۹۵۷) به &laquo;جمهوری اسلامی پاکستان&raquo; تغییر نام داد . پاکستان را بخصوص در شبه قاره هند معمولاً با نام مخÙÙ &laquo;پاک&raquo; می&zwnj;شناسند .<br /> جمهوری اسلامی پاکستان از ترکیب حروÙ ایالت&zwnj;های زیر به دست آمده &zwnj;است :<br /> پ . از حرÙ اول ایالت پنجاب<br /> ا . از حرÙ اول ایالت سرحد شمال غرب<br /> ک . از حرÙ اول ایالت کشمیر<br /> س . از حرÙ اول ایالت سند<br /> تان . از حروÙ انتهایی ایالت بلوچستان<br /> جغراÙیا و آب و هوا<br /> پهناوری پاکستان معادل ۸۰۳، ۹۴۰ کیلومتر مربع است که حدوداً معادل مجموع پهناوری کشورهای Ùرانسه و انگلستان است . نواحی شرق آن بر روی Ùلات هند و نواحی غربی و شمالی بر روی Ùلات ایران و سرزمین اوراسیا قرار گرÙته &zwnj;است . ۱۰۴۶ کیلومتر (۶۵۰ مایل) مرز آبی با دریای عرب از طرÙ شمال دارد و از سوی غرب با اÙغانستان ۵۲۳ کیلومتر (۳۲۵ مایل) و از طرÙ شمال شرق با چین ۲۹۱۲ کیلومتر (۱۸۰۹ مایل) از طرÙ شرق با هند و&nbsp; ۹۰۹ کیلومتر (۵۶۵ مایل) از طرÙ جنوب غرب با ایران مرز دارد .<br /> در این کشور انواع ویژگی&zwnj;های طبیعی از سواحل شنی مردابی و باتلاق&zwnj;های دارای حرا در ساحل جنوبی گرÙته تا جنگل&zwnj;های معتدل و مرطوب حÙاظت شده و قلمروهای یخی کوه&zwnj;های (هیمالیا) قراقوروم ، هندوکش در شمال همگی به چشم می&zwnj;خورند . به طور تقریبی ۱۰۸ قله با بلندی بیش از ۷۰۰۰ متر (۲۳۰۰۰ Ùوت) وجود دارد که با برÙ و یخچال پوشیده شده&zwnj;اند . پنج کوه در پاکستان از جمله کی۲ (در بلتستان) و نانگا پاربات بیش از ۸۰۰۰ متر (۲۶۰۰۰ Ùوت) ارتÙاع دارند . <br /> در قسمتی از کشمیر که توسط هند اداره می&zwnj;شود تا نواحی شمالی پاکستان رودخانه سند در طول کشور جریان دارد . هر ساله قسمت&zwnj;های شمالی پاکستان شمار زیادی جهانگرد خارجی را به خود جلب می&zwnj;کنند . کوهنوردان از سراسر دنیا بلتستان در پاکستان را به عنوان مقصد نهایی خود می&zwnj;دانند . در غرب رود سند بیابان&zwnj;های خشک و تپه&zwnj;ای بلوچستان پاکستان وجود دارند ؛ در قسمت شرق هم شن&zwnj;های روان بیابان تار وجود دارد . بیشتر نواحی پنجاب و قسمت&zwnj;هایی از سند دشت&zwnj;های حاصل&zwnj;خیزی هستند که کشاورزی در آنجا از اهمیت زیادی برخوردار است .<br /> آب و هوا نیز به همین روال متÙاوت است ؛ زمستان&zwnj;های سرد و تابستان&zwnj;های گرم در شمال و آب و هوای معتدل در جنوب که متأثر از تأثیر اقیانوس هند است . نواحی مرکزی تابستان&zwnj;های بسیار گرم دارند و دمای آنها به بیش از ۴۵ درجه سانتی گراد (۱۱۳ درجه Ùارنهایت) می&zwnj;رسد و زمستان&zwnj;های سردی که دمای هوا کمتر از دمای انجماد می&zwnj;رسد . میزان بارش باران نیز کم است و از ۲۵۰ میلی متر و تا ۱۲۵۰ میلی متر که بیشتر با دمای موسم (مونسون) غیر قابل اطمینان جنوب غربی در اواخر تابستان همراه هستند در نوسان است . مسئله کمبود آب نیز توسط ساخت سدها بر روی رودخانه&zwnj;ها و استÙاده از آب چاه&zwnj;ها در مناطق خشک&zwnj;تر تا حدی حل شده &zwnj;است .<br /> مردم<br /> پاکستان بر اساس آمار تخمینی ۱۳۸۷ (۲۰۰۸) ، جمعیتی حدود ۱۷۲٬۸۰۰٬۰۰۰ تن دارد . پاکستان ششمین جمعیت بزرگ جهان را داراست که بیشتر از روسیه و کمتر از برزیل است . به علت نرخ رشد بالای جمعیت پاکستان انتظار می&zwnj;رود جمعیت آن در سال ۲۰۲۰ از جمعیت برزیل Ùراتر رود . نشان دادن جمعیت پاکستان نسبتاً مشکل است و این به علت تÙاوت&zwnj;های آشکار در دقت هر سرشماری و عدم هماهنگی بین بررسی&zwnj;های گوناگون مربوط به نرخ رشد جمعیت است اما احتمالاً بتوان گÙت نرخ رشد جمعیت در دهه ۱۹۸۰ به اوج خود رسید . <br /> جمعیت این کشور تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۰۵ حدود ۱۶۲، ۴۰۰، ۰۰۰ تن و نرخ رشد جمعیت نیز ۳۴ در هزار و نرخ مرگ و میر حدود ۱۰ در هزار و نرخ رشد طبیعی جمعیت حدود ٪۴/۲ تخمین زده شد . منابع غیر دولتی و بین&zwnj;المللی گزارش می&zwnj;دهند که جمعیت کنونی پاکستان حدود ۱۷۰ تا ۱۹۰ میلیون تخمین زده می&zwnj;شود .<br /> زبان اردو زبان پاکستانی و زبان مشترک این کشور است ، اما زبان انگلیسی زبان رسمی است که در قانون اساسی پاکستان و در تجارت و همچنین طبقه خاص و تحصیل کرده و شهری و بسیاری از دانشگاه&zwnj;ها به کار برده می&zwnj;شود . زبان پنجابی نیز زبان بیش از ۶۰ میلیون نÙر است ، اما رسمیتی از سوی کشور ندارد . پاکستانی&zwnj;ها از نژادها و گروه&zwnj;های قومی متعددی تشکیل یاÙته&zwnj;اند که بیشتر آنها از نوع مردم هند و اروپایی هستند و به همین دلیل بسیار متÙاوت از اÙراد بومی ساکن این بخش از شبه قاره هند هستند .<br /> اکثریت پاکستانی&zwnj;ها به گروه قومی هند و آریایی تعلق دارند . در حالی که تعداد قابل توجهی از نژادهای ایرانی و تعداد کمتری از دراویدیان&zwnj;ها نیز به چشم می&zwnj;خوردند . این گروههای قومی عمده به گروههای قومی کوچکتری تقسیم می&zwnj;شوند . پنجابیها ۴۴٫۶۸٪، سندیها ۱۷٫۳۶٪، پشتونها ۱۲٫۳۶٪، سرائیکیها ۸٫۳۸٪، مهاجر اردو ۷٫۵۷٪، بلوچها ۳٫۵۷٪ و سایر اقوام ۶٫۰۸٪ جمعیت را تشکیل می&zwnj;دهند .<br /> داده&zwnj;های سرشماری نشان می&zwnj;دهند که ٪۹۶ جمعیت کشور مسلمان هستند که ٪۸۰ آن&zwnj;ها سنی و ٪۱۹ آن&zwnj;ها شیعه هستند . پاکستان پس از ایران دومین کشور دارای جمعیت شیعه در جهان است . بقیه جمعیت پاکستان را مسیحیت ، هندوئیسم ، یهودیها ، سیکها ، پارسی&zwnj;ها ، احمدی&zwnj;ها و آنیمیست&zwnj;ها (که عمدتاً کلشه چیترال هستند) تشکیل می&zwnj;دهند . تعداد کمی بودایی نیر در آمار پاکستان وجود دارند ؛ با این وجود این اÙراد در قسمت لدخ که توسط هند اداره می&zwnj;شود و پاکستان ادعای مالکیت آن را دارد زندگی می&zwnj;کنند . ساختار جمعیتی پاکستان در سال ۱۹۴۷ با ورود مسلمانان به پاکستان و هندوها و سیک&zwnj;ها به هندوستان به &zwnj;شدت تحت تأثیر قرار گرÙت . از سال ۲۰۰۵ به بعد بیش از ۳ میلیون مهاجر به علت جنگ&zwnj;های جاری در اÙغانستان در پاکستان باقی مانده&zwnj;اند و براساس کمیسیون عالی مهاجران سازمان ملل ، ٪۸۳ مهاجران هدÙ خود را اقامت دائم در پاکستان می&zwnj;دانند .<br /> اقتصاد<br /> پاکستان کشوری در حال توسعه &zwnj;است که در جبهه&zwnj;های سیاسی و اقتصادی با چالش&zwnj;هایی روبه&zwnj;رو بوده &zwnj;است . با وجود اینکه در سال ۱۹۴۷ این کشور بسیار Ùقیر بود نرخ رشد اقتصادی پاکستان در طول ۴ دهه بعد از آن بهتر از میانگین جهانی بوده &zwnj;است . اما سیاست&zwnj;های ناآگاهانه به پایین آمدن این نرخ در دهه ۱۹۹۰ منجر شد .<br /> اخیراً تغییرات گسترده اقتصادی به اقتصادی قدرتمندتر منجر شده&zwnj;اند و به نرخ رشد به &zwnj;ویژه در زمینه&zwnj;های ساخت و تولید و بخش&zwnj;های خدمات مالی (اقتصادی) سرعت بخشیده&zwnj;اند . پیشرÙت&zwnj;های بزرگی نیز در موقعیت ارز خارجی و رشد سریع در منابع ارز ثابت در سالهای اخیر شاهد بوده&zwnj;ایم . تخمین بدهی خارجی در سال ۲۰۰۵ در حدود ۴۰ میلیارد دلار آمریکا بود . با این حال این بدهی با کمک&zwnj;های صندوق بین&zwnj;المللی پول و بخشودگی بدهی از طرÙ ایالات متحده آمریکا کاهش یاÙته &zwnj;است . تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۵ حدود ۶/۴۰۴ میلیارد دلار برآورد شد و تولید سرانه ناخالص ملی آن ۲۴۰۰ دلار آمریکا بود .<br /> نرخ&zwnj;های رشد تولید ناخالص ملی پاکستان در ۵ سال اخیر شاهد یک اÙزایش ثابت بوده&zwnj;اند . در سال ۲۰۰۱ نرخ رشد تولید ناخالص داخلی کشور ٪۸/۱ بود ولی در سال مالی که ۳۰ ژوئن ۲۰۰۵ پایان یاÙت ، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی اسمی به حدود ٪۴/۸ رسید . این نرخ رشد پاکستان را پس از چین دارنده دومین نرخ رشد اقتصادی در میان پرچمعیت&zwnj;ترین کشورهای جهان قرار داد . با این حال Ùشارهای تورمی و میزان ذخیره کمتر از مقدار لازم و همچنین عوامل اقتصادی دخیل دیگر امر نگه داشتن نرخ رشد به این میزان را مشکل می&zwnj;سازد .<br /> رشد بخشهای غیرکشاورزی ساختار اقتصاد را تغییر داده &zwnj;است و اکنون اقتصاد تنها ٪۲۰ تولید ناخالص داخلی را تشکیل می&zwnj;دهد . بخش خدماتی حدود ٪۵۳ تولید ناخالص داخلی کشور که تجارت عمده و خرد کشور حدود ۳۰٪ این بخش را تشکیل می&zwnj;دهد . اخیراً بازار بورس کراچی همراه با دیگر بازارهای در حال ایجاد دنیا اوج گرÙته &zwnj;است . مقادیر هنگÙتی از سرمایه گذاری&zwnj;های خارجی در صنایع متعددی به کار گرÙته شده&zwnj;اند . با این حال سرانه بازار بورس همچنان مخابرات ، نرم&zwnj;اÙزار ، خودرو ، نساجی ، سیمان ، کود ، Ùولاد و ساخت کشتی هستند .<br /> صنعت مهم دیگری که در گذشته از دسترسی خارجی محروم مانده &zwnj;است ، هواÙضا است . تیپ&zwnj;های مختلÙ توپخانه در ارتش از پیش به گسترده شدن میزان مهمات نظامی پاکستان کمک کرده&zwnj;اند . خبرهایی از احتمال مشارکت عمومی یا خصوصی در برنامه&zwnj;های آینده موشکی به گوش می&zwnj;خورد که می&zwnj;تواند با برنامه Ùضایی پاکستان همراه شود ؛ زیرا توانایی&zwnj;های کنونی این کشور شامل موشک&zwnj;های بالستیک میان برد و تحقیقاتی بر روی موشکهای بالستیک قاره&zwnj;پیما می&zwnj;شوند . رویکرد ساختاری برای استÙاده از این توانایی&zwnj;های هواÙضایی ممکن است باعث رونق سریعتر اقتصادی پاکستان شود زیرا صنعت هوانوردی پیش تر هم شاهد رشد چشمگیری در سالهای گذشته بوده&zwnj; است که با حضور شرکت&zwnj;های هواپیمایی متعددی همراه بوده &zwnj;است .<br /> Ùرهنگ و تمدن<br /> پاکستان دارای Ùرهنگ منحصر به Ùرد و غنی است که سنت&zwnj;های خود را در طول تاریخ حÙظ کرده &zwnj;است . واقعیت پیش از ورود اسلام بسیاری از پنجابیها و سندیها ، هندو و بودایی بودند ؛ اما این روند در طول دوره توسعه اسلام ، توسط حاکمان اموی ، محمد بن قاسم ، سلطان محمود غزنوی و دیگران تغییر یاÙت . بسیاری از Ùعالیت&zwnj;ها ، غذاها بقایای تاریخی و مکان&zwnj;های مقدس از حکومت موغل مسلمان و Ùرمانروایان اÙغان&zwnj;ها بر جای مانده که شامل لباس ملی شلوار کمیز (تمیز) می&zwnj;شود . زنان نیز شلوار قمیز با رنگ&zwnj;های شاد می&zwnj;پوشند .<br /> در حالی که مردان شلوارهایی با رنگ&zwnj;های تیره تر می&zwnj;پوشند و معمولاً شیروانی یا اچکان (نوعی کت بلند) که بر روی لباس&zwnj;ها می&zwnj;آید بر تن می&zwnj;کنند . انواع موسیقی پاکستانی متنوع است ؛ موسیقی محلی و گونه&zwnj;های سنتی مانند قوالی و غزل گایاکی و گونه&zwnj;های جدید که موسیقی سنتی و غربی را در هم می&zwnj;آمیزند مانند اجرای همزمان قوالی و موسیقی غربی که توسط نصرت Ùتح علی خان مشهور انجام می&zwnj;شود . دیگر خوانندگان عمده غزل ، مهدی حسن ، غلام علی و Ùریده خانم طاهره ، سید عبید پروین و اقبال بانو هستند .<br /> ورود مهاجران اÙغان در استان&zwnj;های غربی ، موسیقی پشتو و Ùارسی را مجدداً زنده کرده &zwnj;است و پیشاور را به عنوان محلی برای موسیقی دانای اÙغان و محلی برای گسترش موسیقی اÙغان به خارج از کشور مبدل ساخته &zwnj;است . تا دهه ۱۹۹۰ شرکت تلویزیون پاکستان که توسط دولت اداره می&zwnj;شد (PTV) و شرکت خبرگزاری پاکستان رسانه&zwnj;های عمده کشور بودند . اما اکنون کانال&zwnj;های تلویزیونی شخصی متعددی از قبیل Geo TV، تلویزیون ایندوس ، Hum TV&nbsp; و گروه ARY نیز وجود دارند . <br /> کانال&zwnj;ها و Ùیلم&zwnj;های متعدد آمریکایی ، اروپایی و آسیایی نیز برای اکثریت جمعیت پاکستان از طریق Cask TV و ماهواره قابل دسترسی هستند . همچنین صنایع Ùیلم&zwnj;سازی بومی کوچکی نیز در لاهور و پیشاور وجود دارند . با وجود اینکه Ùیلم&zwnj;های بالیوود امروزه ممنوع هستند ستاره&zwnj;های سینمای هند در پاکستان بسیار محبوب هستند .<br /> جامعه پاکستان عمدتاً چند زبانه و مسلمان است ، و اغلب آنها احترام خاصی را به ارزشهای خانوادگی سنتی دارند . با وجود اینکه خانواده&zwnj;های شهری به سیستم خانواده هسته&zwnj;ای تغییر یاÙته&zwnj;اند و این به دلیل محدودیت&zwnj;های اجتماعی&ndash;اقتصادی است که توسط سیستم سنتی خانواده مشترک بر آن تحمیل می&zwnj;شود . دهه&zwnj;های اخیر حضور طبقه متوسط را در شهرهایی نظیر کراچی ، لاهور ، راولپندی ، حیدرآباد پاکستان ، Ùیصل آباد ، سوکور و پیشاور شاهد بوده &zwnj;است که خواهان حرکت در سوی یک جهت آزادی خواهانه تر هستند و این در مقابل نواحی قبیله&zwnj;ای شمال غربی است که با اÙغانستان هم مرز هستند و سنتهای دیرینه و روش محاÙظه کارانه را پیش می&zwnj;گیرند . اÙزایش Ùرایند جهانی شدن تأثیر Ùرهنگ غربی را اÙزایش داده و اکنون پاکستان رتبه ۴۶ را در ایندکس جهانی شدن دارا است . در حدود ۴ میلیون پاکستانی در خارج از کشور زندگی می&zwnj;کنند و حدود نیم میلیون نÙر مقیم خارج نیز در ایالات متحده آمریکا زندگی می&zwnj;کنند .<br /> گردشگری یک صنعت در حال رشد در پاکستان است و بر Ùرهنگ&zwnj;ها و ملل و مناظر متنوع آن استوار است . بازمانده&zwnj;های تمدن باستانی از قبیل موهنجودارو و هاراپا و تاکسیلا تا بخش&zwnj;های تپه&zwnj;ای هیمالیا همه جهانگردانی را به خود جذب می&zwnj;کنند . پاکستان چندین رشته کوه با ارتÙاع بیش از ۷۰۰۰ متر دارد که ماجراجویان و کوهنوردانی را از سراسر دنیا به خود جذب می&zwnj;کند .<br /> قسمتهای شمالی پاکستان دژها و برج&zwnj;ها و دیگر آثار معماری کهن و همچنین دره هونزا و دره&zwnj;های چیترال را دارا است . دره&zwnj;های چیترال محل جامعه کوچک پیش از اسلام آنیمیست کلشه است که از تباری هند و ایرانی هستند . شهر لاهور دارای نمونه&zwnj;های بسیاری از معماری مغول مانند مسجد بدشاهی ، باغهای شالیمار (لاهور) ، مقبره جهانگیر و دژ لاهور است .</span></p>