<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">قلعه دختر ساوه یا قیز قلعه یکی از مهمترین آثار شگÙت&zwnj;انگیز معماری کشور در مناطق مرتÙع و سخت&zwnj;گذر ایران در دوره باستان که تاکنون ناشناخته مانده می&zwnj;باشد . عظمت بنا و ÙلسÙه وجودی ساخت آن در این منطقه به حدی جالب است که می&zwnj;توان از آن به عنوان یکی از منابع مهم جذب گردشگر بین&zwnj;المللی به استان مرکزی و همچنین معرÙی دستاوردهای معماری ملی و باستانی ایران قدیم اشاره کرد . قصر ، عبادتگاه و دژ دÙاعی قلعه دختر ساوه بر روی صخره بلندی مشرÙ به دشت ساوه بنا شده که از سه طرÙ شرق ، غرب و جنوب بوسیله صخره&zwnj;های متعدد دیگری احاطه شده &zwnj;است .<br /> از نمای شمالی قلعه سه قله صخره&zwnj;ای بلند مشاهده می&zwnj;شود که قصر و قلعه در نوک قله&zwnj;ای که در وسط قرار گرÙته ساخته شده و این قلعه از جاده ساوه به همدان و از تمامی دشت و شهر ساوه قابل رویت است . در دو طرÙ صخره قیز قلعه دو رودخانه کوچک جاری است ، رودخانه ضلع شرقی دایمی ، اما رودخانه&zwnj;ای که در ضلع غربی قرار دارد به صورت Ùصلی است . نزدیکترین آبادی به قلعه ، روستای قیز قلعه است که از منابع آبی این دو رودخانه تغذیه می&zwnj;شود ، بعد از قیزقلعه ، روستای سرخه&zwnj;ده است که در کنار رودخانه قره&zwnj;چای قرار دارد و قلعه از روی پل سرخده به راحتی قابل دید است . <br /> قلعه از دو بخش اصلی دژ دÙاعی و قصر تشکیل شده که در مجموع حدود 3000 متر مربع مساحت دارد . دروازه ورودی در ضلع &zwnj;شرقی صخره قرار دارد که بعد از عبور از رودخانه کوچک ، بقایای دیواره دروازه که از سنگ و ساروج ساخته شده &zwnj;است دیده می&zwnj;شود . با عبور از این دروازه باید حدود 100 متر دامنه شیب دار ضلع جنوب شرقی صخره را برای رسیدن به نوک قلعه که ساختمان اصلی قصر (نیایشگاه) قرار دارد را طی نمود ، شیب دامنه جنوب شرقی حدود 60 درصد است . تمامی دیواره صخره به صورت پرتگاه می&zwnj;باشد و هر نقطعه&zwnj;ای که احساس می&zwnj;شده می&zwnj;توان از آن عبور نمود با سنگ و ساروج تا بالای صخره بسته شده&zwnj; است ، به طوری که هیچ راه نÙوذی از سه ضلع شمالی ، شرقی و غربی به درون قلعه وجود ندارد . <br /> ورود به قلعه از طریق چند راه پله سرپوشیده صورت می&zwnj;گرÙته که با مهارت ویژه&zwnj;ای استتار شده&zwnj;اند و استتار راه پله&zwnj;ها با ساختن دیواری از لاشه سنگ و ساروج درست در امتداد دیواره&zwnj;های صخره صورت گرÙته &zwnj;است . پنج راه&zwnj; پله پشتی بنا و دو راه&zwnj; پله درغرب بنا که در کنار پرتگاه در ارتÙاع چند متری از سطح رودخانه ساخته شده به اتاقهای تعبیه شده در دل صخره منتهی می&zwnj;شوند . از پله&zwnj;های پشت بنا برای ورود و خروج محاÙظان و نگهبانان استÙاده می&zwnj;شده و از پله&zwnj;های غربی برای وررد و خروج مقامات به &zwnj;داخل قلعه و حمل آذوقه استÙاده می&zwnj;شده &zwnj;است . <br /> در مقابل راه پله&zwnj;های غربی و بر روی صخره مقابل راه باریکی وجود دارد که محل رÙت و آمد ساکنان قلعه بوده و اتاقهای قلعه تو در تو و به یکدیگر ارتباط داشته&zwnj;اند . با توجه به ارتÙاع دیواره و طاقهای Ùرو ریخته احتمال می&zwnj;رود که بنای قصر دارای طبقه دوم و سوم هم بوده و در سمت دروازه ورودی ، بنای دیگری وجود دارد که احتمالا برای عبادتگاه مورد استÙاده بوده و این مکان دارای محرابی به سوی دشت ساوه (دریاچه ساوه) و در جهت خلاÙ قبله می&zwnj;باشد . در اطراÙ کاخ اصلی حÙره&zwnj;های متعددی برای ذخیره آب ساخته شده و لوله&zwnj;های سÙالی شکسته&zwnj;ای در این مجموعه یاÙت شده که نشانگر استÙاده از شبکه آبرسانی و Ùاضلاب می&zwnj;باشد . <br /> بنای قیز قلعه کاملا بر دشت ساوه مسلط بوده و دارای چهار برج دیده&zwnj;بانی در ضلع شمالی ، غربی و شرقی است که از میانه صخره تا بالای آن با سنگ و ساروج کار شده &zwnj;است . از نظر قدمت و کاربرد بنا ، براساس اسناد و مدارک تاریخی و تحقیقات به &zwnj;عمل آمده در خصوص قلعه&zwnj;های دختر ساخته شده در ایران می&zwnj;توان به سوابق معبد آناهیتا و مهر پرستی ایرانیان اشاره نمود . براساس این تحقیقات ، قلعه دختر ساوه نیایشگاهی برای عبادت و احترام به آب و ناهید در پیش از اسلام و قبل از خشکیدن دریاچه ساوه در دوره ساسانیان بوده ، محراب ساخته شده بر روی دریاچه ساوه در قلعه این احتمال را بیشتر می&zwnj;کند .<br /> بنای تاریخی قلعه دختر در تاریخ 1382/2/9‬به شماره 8600 در Ùهرست آثار ملی به ثبت رسیده &zwnj;است . جاده ساوه به همدان ، روستای سرخه&zwnj;ده ، عبور از میان روستا و عبور از پل ساخته شده بر روی رودخانه قره چای ، حرکت به سوی روستای قیز قلعه و عبور از میان روستا و طی مسیر حدود یک هزار و 500 متر که تماما با وسیله نقلیه سواری قابل انجام است ، Ùاصله قیز قلعه تا ساوه حدود 23 ‬ کیلومتر است .</span></p>