<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">در پهنه پرطراوت كوهپايه هاي توچال و دره سرسبز دربند ، بخش دل انگيزي از شمال شهر تهران شكل مي گيرد كه مجموعه سعدآباد با يك ميليون و صد هزار مترمربع وسعت در اين گستره غنوده است . سعدآباد كه از شمال با كوههاي البرز ، از مشرق با گلابدره ، از مغرب با ولنجك و از جنوب با تجريش همسايگي دارد ، در زمان قاجار ، محل استقرار و سكونت تابستاني شاهان اين سلسله بوده است . پس از كودتاي 1299 ، در وسعتي تازه و الحاق باغ هاي مختلÙ ، به اقامتگاه تابستاني رضاخان اختصاص ياÙته ، كاخ و كوشك هايي به مناسبت و ضرورت هاي گوناگون در جاي جاي اين پهنه برتاÙته از درختان كهن و سپيدار و سرو ، به Ùاصله اي از بازمانده بناهاي قاجار سر برآورده كه طي ساليان به چهارده كاخ كوچك و بزرگ ، هر كدام به سبك و شيوه اي در معماري رسيده است .<br /> حاج آقا رضا رÙيع در خاطرات خود مي نويسد : "من سعدآباد را از ابوالÙتح سردار اعظم - پسر بانو عظمي خواهر ظلل السلطان به مبلغ چهارصد هزار تومان با مهر حاج آقا نورا&hellip; و كلباسي براي رضاخان سردار سپه خريداري كردم . سعدآباد كه من آن موقع خريداري كردم به اين بزرگي نبود و وسعت آن هشت هزار متر كنار رودخانه با عمارت حاليه ملكه مادر بود . البته بعد از خريداري سعدآباد از سردار اعظم ، تپه علي خان والي را از پدر سرتيپ والي به مبلغ هÙت هزار تومان خريداري نمودم و اين تپه همان تپه اي است كه كاخ شهوند را رضا خان بر روي آن بنا كرد و مادر شاهپور عبدالرضا (عصمت دولتشاهي) در آن كاخ مي نشست .<br /> از باغ هايي كه اراضي آنها داخل اراضي سعدآباد شد ، باغ آقامحمد جواد گنجه اي است كه جزء جعÙرآباد بود ، از باغ امام جمعه هم مقدار زيادي داخل باغ سعدآباد شد و خانه هاي جنوبي سعدآباد كه مربوط به دوره قاجار بود از نصيرالدوله خريداري گرديد و در زمان پهلوي اول به عنوان سربازخانه سعدآباد مورد استÙاده قرار مي گرÙت . سپس باغ هاي ديگري در اطراÙ سعدآباد از جمله باغ هاي سالار جنگ ، سپهبد امان ا&hellip; ميرزا ، مستوÙي الممالك ، شكرا&hellip; قوام الدوله ، همدم السلطنه خواهر مستوÙي و محمود بدر (به Ùتح باء و كسر دال) خريداري و جزو سعدآباد گرديد . رضاشاه در آن زمان در ميان درختان چنار سعدآباد چادري مي زد و گاهي هم زير آن پذيرايي مي كرد .<br /> در زمان پهلوي اول ، سراسر باغ سعدآباد از رودخانه دربند مشروب مي شد . رضاشاه آب رودخانه دربند را خريداري كرد و به آبياري اين باغ اختصاص داد ولي پهلوي دوم دوازده ساعت از آب رودخانه را به رعايا بخشيد . و چون آب اين رودخانه براي آبياري سعدآباد كاÙي نبود از دوازده رشته قنات هاي قديمي و جديدالاحداث استÙاده گرديد ."<br /> كاخ هاي سعدآباد :<br /> هيجده كاخ كوچك و بزرگ از دوره هاي قاجاريه و پهلوي در سعدآباد وجود دارند كه چون در نظر است در شماره هاي آينده اين نشريه ، درباره هر يك از آنها به صورت مشروح ، مطالبي آورده شود در اين شماره Ùقط به ذكر نام آنها بسنده مي كنيم .<br /> 1- كاخ احمدشاهي (در اختيار بسيج خواهران)<br /> 2- كاخ شهوند (كاخ موزه سبز Ùعلي)<br /> 3- كاخ سÙيد (كاخ موزه ملت)<br /> 4- كاخ اختصاصي (موزه تاريخ طبيعي سابق در حال حاضر در اختيـار نهاد رياست جمهوري)<br /> 5- كاخ اسود (سياه) موزه هنرهاي زيبا Ùعلي<br /> 6- كاخ شمس (موزه مردم شناسي)<br /> 7- كاخ اشرÙ (موزه ظروÙ سابق)<br /> 8- كاخ غلامرضا (ساختمان تبصره 36)<br /> 9- كاخ ملكه مادر (ساختمان جمهوري)<br /> 10- كاخ احمدرضا (در اختيار نهاد)<br /> 11- ساختمان عبدالرضا (امور اداري سعدآباد)<br /> 12- كاخ بهمن پهلوي پسر غلامرضا (مركز آموزش)<br /> 13- كاخ شهرام پسر اشرÙ (موزه نظامي)<br /> 14- كاخ Ùريده ديبا (در اختيار نهاد)<br /> 15و 16- كاخهاي قديم و جديد وليعهد رضا پهلوي (موزه بهزاد و دÙينه)<br /> 17- كاخ Ùرحناز و عليرضا Ùرزندان محمدرضا شاه ( موزه خط و كتابت ميرعماد)<br /> 18- كاخ ليلا (موزه آبكار)<br /> علاوه بر كاخ هاي مذكور و چندين ساختمان قديمي ديگر تاسيسات و امكانات ديگري همچون : سالن هاي مرغداري و گاوداري ، موزستان و گلخانه هاي گوناگون ، استخرهاي مختلÙ ، چشمه سارها ، زمين هاي تنيس و سالن بولينگ ، سينما و آمÙي تئاتر روباز در اين مجموعه 110 هكتاري وجود دارند .</span></p>