<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;">باکو<br /> باکو (به ترکی آذربایجانی: Bakı )، پایتخت جمهوری آذربایجان ، بزرگترین شهر و همچنین بزرگترین بندر این کشور است . این شهر بر ساحل غربی دریای خزر در شبه جزیره آب&zwnj;شوران قرار دارد و یکی از مناطق نÙ?ت&zwnj;خیز جهان می&zwnj;باشد . باکو پر جمعیت&zwnj;ترین شهر قÙ?قاز است . وجود تعداد بسیاری از پارک&zwnj;های ساحلی و برگزاری برنامه&zwnj;های متعدد هنری از جمله موسیقی ، تئاتر و اپرا جذبه خاصی به این شهر داده &zwnj;است . <br /> بخش قدیمی شهر باکو (ایچری شَهَر) ، همراه با برج و حصار قلعه شهر به خوبی از سده&zwnj;های میانه بجا مانده و یکی از آثار ثبت شده در یونسکو به عنوان میراث Ù?رهنگ جهانی است . جمعیت شهری در ابتدای سال ۲۰۰۹ حدود ۲٫۰۴ میلیون نÙ?ر برآورد شده است . در ابتدای سال ۲۰۰۳ بیش از ۱۵۳ هزار نÙ?ر از آوارگان داخلی (ناشی از جنگ قره باغ) و هچنین ۹۴ هزار نÙ?ر پناهنده خارجی در این شهر علاوه بر جمعیت اصلی وجود داشته اند .<br /> در سال ۲۰۰۷ و در نشست وزرای Ù?رهنگی اعضای سازمان کنÙ?رانس اسلامی ، باکو به عنوان پایتخت Ù?رهنگ اسلامی برای سال ۲۰۰۹ اعلام شد در سال ۲۰۰۰ بخش قدیمی باکو ایچری شَهَر بعلاوه سرای شروانشاهان و قلعه دختر به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده اند .<br /> باکو دارای ۱۱ منطقه شهری (اداری) شامل عزیزبایÙ? ، بیناغدی ، قاراداغ ، نریمانÙ? ، نسیمی ، نظامی ، صبالی ، صابونچی ، ختایی ، سوراخانی و یاسامال و نیز ۴۸ شهر می باشد . شهرهای بناشده در جزایر موجود در خلیج باکو و شهر صخره&zwnj;های نÙ?تی یا نÙ?ت داشلاری که در دریا ساخته شده&zwnj;اند و خارج از باکو و در داخل دریای خزر قرار دارند جز این ۴۸ شهر می باشند&nbsp; .<br /> در دورۀ شروانشاهان ، باکو بخشی از شروان بود . شروان مانند بقیۀ اران بخشی از سرزمین آذربایجان نبود . آذربایجان به منطقۀ جنوب رود ارس گÙ?ته می&zwnj;شد . با سلطه ترک&zwnj;های سلجوقی بر شروانشاهان در سدۀ یازده میلادی روند ترکی&zwnj;سازی زبان منطقه نیز آغاز شد . روندی که هنوز نیز در جنوب این منطقه (تالش) ادامه دارد . با این روند ، مردم آسیانی&zwnj;زبان و ایرانی&zwnj;زبان منطقه به مرور زمان ترک&zwnj;زبان شدند . باکو پایتخت شیروانشاهان در سده&zwnj;های ۱۴ و ۱۵ میلادی بود و بعد بخشی از ایران صÙ?وی شد .<br /> حکومت عثمانی در قرن ۱۶ میلادی طی دوره&zwnj;ای کوتاه به قسمت اعظم قÙ?قاز از جمله باکو حاکم بود . نادرشاه اÙ?شار توانست این قسمت از آران ، گرجستان و منطقۀ ارمنستان Ù?علی را دوباره به ایران بازگرداند . در جنگ&zwnj;های ایران و روس در زمان Ù?تح علی شاه این ناحیه بر اساس عهدنامۀ گلستان و ترکمان چای از ایران جدا و به دست روس&zwnj;ها اÙ?تاد و باکو در اواخر قرن نوزدهم و دهۀ اول قرن بیستم از بزرگ&zwnj; ترین مناطق تولید نÙ?ت جهان بود .<br /> باکو یا بادکوبه ، کرسی آران بر ساحل غربی دریای خزر قرار دارد . باکوی بزرگ مشتمل بر شبه جزیره آب&zwnj;شوران است ، و دارای بندرگاهی بزرگ و چندین نهاد Ù?رهنگی است . نامش در مآخذ اسلامی به صورت باکویه ، با کوه نیز ضبط شده &zwnj;است .<br /> اول بار در سدهٔ پنجم میلادی ذکر این شهر رÙ?ته &zwnj;است . مردم آن مانند بقیه مردم ایران آن روز زرتشتی بودند و برای آتش احترام قائل بودند . شعله&zwnj;های دائمی باکو که منبع آنها گازهائی بوده که از چاهها بیرون می&zwnj;آمده &zwnj;است بر سنت نیایش به آتش در منطقه تأثیر داشته و شهر دارای آرامگاه&zwnj;های زردشتی بوده &zwnj;است . از جنبه&zwnj;های سیاسی مدتها تابع شروانشاهان بود ، و پس از انقراض این دودمان (۹۵۷ هـ.ق) به تصرÙ? صÙ?ویه درآمد . بعداً مدت کوتاهی تحت استیلای ترکان عثمانی بود ؛ دیگر بار به دست ایران اÙ?تاد و سرانجام در ۱۸۰۶ بتصرÙ? روسیه درآمد ؛ معاهده گلستان رسماً آن را به روسیه واگذاشت . صنایع نÙ?ت آن در اواخر قرن ۱۹ میلادی آغاز شد و باعث توسعه سریع آن شهر گردید .<br /> باکو یا باکویه شهری است به عجم به شمال ایران در شبه جزیره آب&zwnj;شوران . این شهر را انوشیروان بنا کرد و دارای آتشکده معتبری بود و معادن نÙ?ت آنجا مشهور است . بزرگ&zwnj;ترین معدن نÙ?ت ایران &zwnj;زمین در باکویه واقع است و در آن آتش همیشه Ù?روزان بوده&zwnj; است . مردمش اگر چه ترک&zwnj;زبانند اما لغت مخصوص نیز دارند ، حاصلش زعÙ?ران و نÙ?ت سیاه .<br /> باکو در پیرامون جزیره الله&zwnj;اکبر واقع است . آبش قلیل و خوشگوار و هوایش به گرمی مایل و زمینش ریگزار است . از بناهای انوشیروان و حصارش از شاهان شیروان است . این محل در نزد زرتشتیان از زمان&zwnj;های بسیار قدیم سرزمینی مقدس شناخته شده &zwnj;است و امروز نیز جمعی از زرتشتیان در آن جا سکونت دارند . کاخی بزرگ از آثار زمان شاه عباس صÙ?وی در آنجا هست .<br /> اطراÙ? بادکوبه دریاچه&zwnj;های نمکین زیاد دارد و بیست و پنج پارچه دیه در ناحیه بادکوبه می&zwnj;باشد . از ابنیه قدیمه که در آنجا ملاحظه می&zwnj;شود برجی است بسیار مرتÙ?ع که موسوم به برج دختر . در ۱۷۳۵ م./۱۱۴۸ ه'. ق. دولت ایران آن را از تصرÙ? روس خارج و مسترد نمود و در ۱۸۰۵ یکباره بادکوبه بتصرÙ? روس درآمد و آن جا را شهر نظامی و بندرگاه نمودند .<br /> باکو&nbsp; از جمله شهرهایی است که بر طبق عهدنامه گلستان و سپس عهدنامه ترکمانچای بعد از شکست عباس میرزا نایب السلطنه در جنگ&zwnj;های ایران و روسیه ، از ایران منتزع گردید و به روسیه سپرده شد . شهری است با حصانت و مستحکم ، قلعه قدیمی از بنای ایرانیان در این شهر موجود است ، بازار مسلمین در قلعه واقع شده &zwnj;است . لÙ?ظ باکو ماخوذ از کلمه بغ (خدا) است و برج دختر که در باکو است برجی مربوط به معبد آناهیتا بوده که در آن شهر وجود داشته و همچنین همه امکنه و ابنیه&zwnj;ای که بنام &laquo;دختر&raquo; شهرت یاÙ?ته&zwnj;اند معابدی برای ناهید بوده&zwnj;اند . با آنکه در زبان مردمان خود آران و در کتابهای روسی و ترکی نام شهر &laquo;باکو&raquo; است . شکل بادکوبه گویا از زمان صÙ?ویه پیدا شده &zwnj;است .</span></p>