<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: medium; font-family: Yekan;">غار کتله&zwnj;خور غاری است خشکی - آبی که در استان زنجان ، شهرستان خدابنده و در 80 کیلومتری جنوب قیدار و 173 کیلومتری شمال همدان و 410 کیلومتری تهران و ۵ کیلومتری شهر کوچک گرماب واقع است . در بعضی مناطق غربی ایران به کوه کم ارتÙاع "کَتَله" می&zwnj;گویند و احتمالاً وجه تسمیه این غار نیز همین است که در یکی از این کوه ها قرار گرÙته &zwnj;است و خورشید از پشت آن طلوع می&zwnj;کند و به جای کتله خورشید به آن کتله خور می گویند .<br /> نخستین بار در بهار سال ١٣٣١ خورشیدی گروهی از سرشناس ترین کوهنوردان ایران از اعضای باشگاه "نیرو راستی" اقدام به کشÙ و بازدید غار کتله خور کردند . یکی از اعضای زنجانی گروه نامبرده به نام سید اسدالله جمالی اقدام به ثبت رسمی غار کرد . از آن پس غار کتله خور به عنوان پدیده شگرÙ طبیعی مورد توجه علاقه مندان غارنوردی قرار گرÙته است . بنا به اظهارات یک گروه کوهنوردی از دانشگاه بوعلی همدان شکل&zwnj;گیری این غار به دوران ژوراسیک مربوط است (یعنی بیش از 120 میلیون سال قبل) .<br /> ساختمان در زیر کوه&zwnj; کتله خور قرار گرÙته و از پایین دست دهانه آن رود شور که از شعبات Ùرعی قزل&zwnj;اوزن است جاری است . غار در منطقه مستطیل شکلی به ابعاد 2000&times;1500 متر به&zwnj;وجود آمده &zwnj;است . در محل یاد شده عملکرد هوازدگی مکانیکی و نیروهای درونی به کمک یکدیگر تعدادی ترک یا گسل متقاطع را در محدوده داخلی این Ùضا به وجود آورده و به دلیل Ùراهم شدن سایر شرایط ، Ùرایند غارزایی شروع شده &zwnj;است . دهانه غار در ارتÙاع 1700متری از سطح دریا قرار دارد و اختلاÙ ارتÙاع آن با ارتÙاع چشمه&zwnj;ای که آبهای Ùرو رو حاصل از ریزش جوی غار را خارج می&zwnj;کند و به رود شور می&zwnj;ریزد ، 50 متر است .<br /> ورودی غار یک دهلیز 4000 متری بوده با سقÙی کوتاه و Ùاقد غار سنگ و چند دهلیز Ùرعی ، پس از دهلیز Ùرعی یک دالان وسیع 950 متری با سربالایی&zwnj;هایی به ارتÙاع 2 متر و گودال های خشک قرار دارد که با دو شاخه 50 متری ادامه پیدا می&zwnj;کند و پس از عبور از یک سربالایی به تالار وسیعی پوشیده از چکنده و چکیده و ستون می&zwnj;رسد . در داخل تالار کوچک بلورین ، که به تالار ستون ها چسبیده چاهی به عمق 8 متر قرار دارد که احتمالاً محل خروج آب های Ùرو رو سازنده غار است .<br /> در حال حاضر این غار به سه بخش Ùرهنگی ، تÙریحی و ورزشی تقسیم شده &zwnj;است . بخش ورزشی آن که تنها مورد استÙاده غارنوردان و صخره&zwnj;نوردان قرار می&zwnj;گیرد ، حدود ۴ کیلومتر است که البته هنوز انتهای آن کشÙ نشده &zwnj;است . بخش تÙریحی غار نیز که جهت بازدید عموم مورد استÙاده قرار می&zwnj;گیرد حدود 2 کیلومتر مسیر مستقیم است که گÙته می&zwnj;شود این مسیر تنها 3/1 کل غار است . بخش Ùرهنگی غار نیز در بخش جنوبی آن قرار دارد . قسمت اصلی آن دالانی است طبیعی که جهت برگزاری مراسم های مختلÙ مورد استÙاده قرار می&zwnj;گیرد . <br /> البته این دالان هیچگونه راه خروجی به بیرون نداشته و راه خروجی آن به صورت مصنوعی کنده شده اما خود دالان تماماً طبیعی بوده &zwnj;است . غار کتله&zwnj;خور از لحاظ کیÙیت بلورها و قندیل ها ، زیبایی و تعدد طبقات اولین غار آهکی جهان شناخته شده &zwnj;است که توسط سرمایه&zwnj;گذاری بخش خصوصی و هزینه شخصی به نام مهندس عالی که مهندس عمران Ùرمانداری زنجان بود در طول پنج سال آماده بهره&zwnj;برداری گشت . از بهره&zwnj;برداری اولیه این غار چیزی حدود 15 سال می&zwnj;گذرد که البته هنوز هم کاوش و Ùعالیت برای آماده&zwnj;سازی سایر قسمت&zwnj;های غار برای بازدید ادامه دارد .<br /> غار کتله&zwnj;خور غاری است آهکی که در برخی نقاط آن گÙل&zwnj; رÙس و خاک های حاوی اکسید آهن قابل مشاهده&zwnj; است . این غار از نظر سنی تقریباً هم &zwnj;سن غار علیصدر همدان است ؛ البته این دو غار از دو جهت با هم تÙاوت دارند ؛ یکی اینکه غار علیصدر همدان غاری است کاملاً آبی ، حال آنکه غار کتله&zwnj;خور زنجان غاری است تقریباً خشکی . دوم اینکه آهک های غار کتله&zwnj;خور نسبت به آهک های غار علیصدر بسیار خالص&zwnj;تر هستند که این خود عاملی است جهت زیباتر شدن غار ، چرا که خالص بودن آهک ها موجب شÙاÙیت آنها و در نتیجه عبور نور از قندیل&zwnj;ها می&zwnj;شود .<br /> یک نکته جالب توجه در رابطه با غار کتله&zwnj;خور این است که شواهد و بررسی&zwnj;های انجام شده مؤید این موضوع است که این غار در نهایت به غار علیصدر در همدان متصل می&zwnj;شود . همچنین یکی دیگر از عجایب و زیبایی&zwnj;های این غار تعدد طبقات آن است که اینگونه غارها در جهان بسیار کم&zwnj;نظیر هستند . گمان می&zwnj;رود که این غار دارای 7 طبقه باشد که البته تاکنون تنها 3 طبقه آن کشÙ شده است . حدود 700 متر اولیه غار قطری حدود 70 سانتیمتر داشته &zwnj;است به &zwnj;طوری که رهنوردان اولیه غار این مسیر 700 متری را سینه&zwnj;خیز طی کرده و مسیر خود را با علامت گذاری مشخص کرده&zwnj;اند . 100 متر ابتدای غار محل زندگی انسان&zwnj;های نخستین بوده &zwnj;است که این موضوع را اسکلت 80 انسانی که در این محل پیدا شده &zwnj;است تأیید می&zwnj;کند . <br /> گÙتنی است که این اسکلت&zwnj;ها همچنان در این محل نگهداری می&zwnj;شوند . این غار دارای بخش&zwnj;های دیگری است که به ترتیب می&zwnj;توان میدان شیر خوابیده ، میدان بیستون ، میدان چهل&zwnj;ستون ، سه&zwnj;راهی کوهی ، میدان پنج&zwnj;شیر ، تالار عروس ، تونل قندیلی ، اتاق عقد ، پای Ùیل ، شتر باجهاز ، عروس و داماد ، میدان شمع ، دو جادوگر ، نخل سوخته ، میدان مریم مقدس و ... را نام برد . تمامی این بخش&zwnj;ها حاصل تجمع&zwnj;های مختلÙ آهکی است که هر کدام براساس شباهتی که به یکی از اشیاء اطراÙ ما داشته&zwnj;اند به این اسامی خوانده می&zwnj;شوند . <br /> از ویژگی های منحصر به Ùرد این غار می&zwnj;توان وجود ستون های آهکی عظیم را نام برد که حاصل به هم پیوستن استالاکتیت&zwnj;ها و استالاگمیت&zwnj;های آهکی هستند که باعث شده&zwnj;اند که این غار خود نگهدارنده خود باشد یعنی اینکه این ستون های عظیم نقش نگهدارنده&zwnj;هایی را بازی می&zwnj;کنند که مانع از Ùرو ریختن سقÙ غار می&zwnj;شود . این غار در مراحل اولیه تشکیل خود غاری آبی بوده &zwnj;است که در اثر انحلال آبی گاهی اوقات توده&zwnj;های عظیمی از سنگ ها از توده اصلی جدا شده&zwnj;اند . تشکیل طبقات متعدد این غار باعث شده &zwnj;است که آب به طبقات زیرین نÙوذ کرده و عملاً غار تبدیل به غاری خشکی گردد . <br /> از دیگر ویژگی های بارز این غار می&zwnj;توان وجود قندیل های زیبا و شÙاÙ آهکی و استالاکتیت&zwnj;های گÙل&zwnj;کلمی را نام برد . وجود چشمه&zwnj;های آب بسیار زلال در اطراÙ این غار و حÙره&zwnj;های متعدد طبیعی هم از ویژگی های منحصر به Ùرد این غار است . علاوه بر تمامی این مسائل در غار کتله&zwnj;خور همان طور که پیشتر آمد می&zwnj;توان تجمع&zwnj;های متÙاوتی مشاهده کرد که یکی از این تجمع&zwnj;های زیبا و جالب &zwnj;توجه استالاگمیت&zwnj;هایی است که بسیار شبیه عروس و داماد هستند و به همین اسم نامگذاری شده&zwnj;اند .<br /> این غار در طول 120 میلیون سالی که از عمرش می&zwnj;گذرد دستخوش تغییر و تحولات بسیاری شده&zwnj; است که برخی طبیعی و برخی هم مصنوعی بوده&zwnj; است . از تغییرات طبیعی این غار می&zwnj;توان شکستگی های حاصل از زمین&zwnj;لرزه&zwnj;ها ، گسل&zwnj;خوردگی ها ، لغزش&zwnj;ها و ریزش&zwnj;ها را نام برد .</span></p>