<p style="text-align: justify;" dir="rtl"><span style="font-size: small; font-family: tahoma,arial,helvetica,sans-serif;">ایران ( با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران ) کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقهٔ خاورمیانه با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربّع وسعت و بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰ حدود ۷۶،۰۹۱،۰۰۰&nbsp; نÙر جمعیت است . پایتخت ، بزرگ&zwnj;ترین شهر و مرکز سیاسی ایران ، تهران است . در طول تاریخ ایران یکی از رایج ترین نامهای ایران بوده است . ایران از شمال با جمهوری آذربایجان ، ارمنستان و ترکمنستان ، از شرق با اÙغانستان و پاکستان و از غرب با ترکیه و عراق همسایه &zwnj;است و همچنین از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج Ùارس و دریای عمان محدود می&zwnj;شود ، که دو منطقهٔ نخست از مناطق مهم استخراج نÙت و گاز در جهان هستند .<br /> نظام سیاسی ایران بر پایهٔ قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) پایه&zwnj;ریزی شده &zwnj;است . بالاترین جایگاه رسمی ایران پس از انقلاب ، ولایت Ùقیه است که اکنون در اختیار سیّد علی خامنه&zwnj;ای است . اسلام دین رسمی ، تشیّع مذهب رسمی و Ùارسی ، زبان رسمی این کشور است . ایران به عنوان یک سرزمین و یک ملت ، پیشینه&zwnj;ای کهن دارد و یکی از تاریخی&zwnj;ترین کشورهای جهان به &zwnj;شمار می&zwnj;رود .<br /> ایران به واسطهٔ قرار گرÙتن در منطقهٔ میانی اوراسیا موقعیتی راهبردی دارد . و از اعضای سازمان ملل متحد ، جنبش عدم تعهّد ، سازمان کنÙرانس اسلامی ، اوپک ، سازمان اکو و چندین سازمان بین&zwnj;المللی دیگر است . ایران یک قدرت منطقه&zwnj;ای در جنوب غربی آسیا است و جایگاهٔ مهمی را در اقتصاد جهانی به دلیل در اختیار داشتن صنعت نÙت ، صنعت پتروشیمی ، گاز طبیعی و خودروسازی برای خود بدست آورده&zwnj; است .<br /> جغراÙیا<br /> ایران در شرق با اÙغانستان و پاکستان ؛ در شمال شرقی با ترکمنستان ، در بخش میانی شمال با دریای خزر ، در شمال غربی با جمهوری آذربایجان و ارمنستان ؛ در غرب با ترکیه و عراق ؛ و سرانجام در جنوب با آب&zwnj;های خلیج Ùارس و دریای عمان همسایه &zwnj;است .<br /> از دید طبیعی ایران از شمال به رود اترک ، دریای خزر و رود ارس ، از خاور به کوه&zwnj;های هندوکش و کوه&zwnj;های باختری دره سند ، از باختر به دامنه&zwnj;های باختری کوه&zwnj;های زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از جنوب به خلیج Ùارس و دریای عمان محدود است . بیش از نیمی از ایران کویری و نیمه کویری است . حدود یک سوم ایران نیز کوهستانی است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای خزر و جلگهٔ خوزستان) نیز از جلگه&zwnj;های حاصلخیز تشکیل شده &zwnj;است . بلندترین کوه ایران نیز دماوند (۵۶۷۱ متر) می&zwnj;باشد . از دید جغراÙیایی ، غربی&zwnj;ترین شهر ایران کلیساکندی ؛ شرقی&zwnj;ترین شهر جالق ؛ شمالی&zwnj;ترین شهر پارس آباد ؛ و جنوبی&zwnj;ترین شهر چابهار است .<br /> استان&zwnj;ها<br /> بر اساس قانون بخش&zwnj;بندی کشوری (مصوب ۱۲۸۶ شمسی) ایران به ۴ ایالت &laquo;آذربایجان&raquo; ، &laquo;خراسان&raquo; ، &laquo;Ùارس&raquo; ، و &laquo;کرمان و بلوچستان&raquo; و ۱۰ ولایت (جدا از ایالات) تقسیم شد . این تقسیمات تا سال ۱۳۱۶ با دگرگونی&zwnj;های کوچکی به همین گونه ماند .<br /> در سال ۱۳۱۶ خورشیدی با تصویب قانون جدید تقسیمات کشوری ، ایران به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم شد . به مرور زمان با ایجاد استان&zwnj;های جدید ، تعداد استان&zwnj;های ایران اÙزایش یاÙت . برای مدت&zwnj;های مدیدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، ایران همچنان دارای ۲۴ استان بود . در سال ۱۳۷۲ استان اردبیل از استان آذربایجان شرقی جدا شد . همچنین استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان تهران جدا شد و قزوین در سال ۱۳۷۳ از استان زنجان جدا و به استان تهران پیوست و در سال ۱۳۷۶ به استان قزوین مبدل شد . پس از آن گلستان از مازندران جدا شدند و در سال ۱۳۸۳، استان خراسان به سه استان : خراسان جنوبی ، خراسان شمالی و خراسان رضوی تقسیم شد و در ۱۳۸۹/۴/۲، استان تهران به دو استان تهران و البرز تقسیم شد . به این ترتیب اکنون ایران از ۳۱ استان تشکیل شده &zwnj;است .<br /> پایتخت کنونی ایران تهران می&zwnj;باشد که بر اساس طرح آمایش سرزمین که در سال ۱۳۸۸ توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب شد ، پایتخت ایران باید تا سال ۱۴۰۴ هجری شمسی از تهران به مکانی دیگر انتقال یابد .<br /> آب و هوا<br /> ایران از لحاظ آب و هوایی یکی از منحصر به Ùردترین کشورهاست . اختلاÙ دمای هوا در زمستان میان گرمترین و سردترین نقطه گاهی به بیش از ۵۰ درجهٔ سانتی گراد می&zwnj;رسد .<br /> داغ&zwnj;ترین نقطه زمین در سال ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ میلادی ، در نقطه&zwnj;ای در کویر لوت ایران بوده &zwnj;است .<br /> ایران از لحاظ بارندگی در سطح نیمه&zwnj;خشک و خشک است .<br /> آب و هوای ایران متأثر از چندین سامانه &zwnj;است :<br /> سامانه پرÙشار سیبریایی که با ریزش به عرض&zwnj;های جنوبی در نوار شمالی بارش باران و برÙ و کاهش دما و در سایر نقاط Ùقط کاهش دما را به همراه دارد .<br /> سامانه باران&zwnj;زای مدیترانه&zwnj;ای که از سمت غرب وارد ایران می&zwnj;شود و موجب ریزش باران یا برÙ در بسیاری از نقاط غربی و میانی و شرق ایران می&zwnj;شود .<br /> سیستم کم Ùشار جنوبی که در نوار جنوب و جنوب غرب موجب رگبار باران می&zwnj;شود .<br /> میزان بارندگی در ایران بسیار متغیر است . در شمال به بیش از ۲۱۱۳ میلیمتر (رشت، ۱۳۸۳) نیز می&zwnj;رسد . در نواحی کویری بارش عمدتاً بسیار کم و در حدود ۱۵ میلیمتر است . بارش نواحی شمال غرب و غرب ، دامنه&zwnj;های جنوبی البرز و شمال شرق تا حدودی قابل توجه (حدود ۵۰۰ میلیمتر) می&zwnj;باشد . در سایر نقاط میزان بارش از ۲۰۰ میلیمتر بیشتر نمی&zwnj;شود . ایران با مشکلات کم آبی دست و پنجه نرم می&zwnj;کند . پیش&zwnj;بینی می&zwnj;شود ایران در سال ۲۰۲۵ در وضعیت تنش آبی قرار بگیرد .<br /> اختلاÙ دمای هوا در ایران در نقاط مختلÙ زیاد است . در حالی که در Ùصل زمستان دمای شهرکرد در شب به ۳۰- درجه هم می&zwnj;رسد ، مردم اهواز هوای تابستانی (۵۰ درجه) را تجربه می&zwnj;کنند . هوای سواحل شمالی در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان معتدل می&zwnj;باشد . نواحی شمال غرب و غرب تابستانهای معتدل و زمستان&zwnj;های سرد و نواحی جنوبی تابستان&zwnj;هایی به شدت گرم و زمستان&zwnj;هایی معتدل دارند .<br /> مردم<br /> پیشینهٔ تاریخی تمدن در ایران به تمدن&zwnj;هایی در عیلام ، شهر سوخته ، جیرÙت و ... می&zwnj;رسد ، ولی شروع تاریخ سیاسی ایرانیان از آغاز حکومت پادشاهی ایران در زمان ماد است . شاهنشاهی ماد ، نخسین شاهنشاهی ایران بوده &zwnj;است و لذا به عنوان شروع تاریخ شاهنشاهی ایران در نظر گرÙته می&zwnj;شود ، ایران امروزه از اقوام زیادی از جمله : Ùارسی&zwnj; زبانان ، آذری ، کرد ، لر ، بختیاری ، بلوچ ، مازندرانی ، گیلک ، قشقایی ، عرب ، لک ، تالشی ، ترکمن ، خلج ، آشوری ، کلدانی ، مندایی (صائبی) ، تات ، گرجی ، سیستانی ، ارمنی و یهودی تشکیل شده &zwnj;است .<br /> ترکیب قومیتی ایران بر اساس داده&zwnj;های &laquo;کتاب واقعیت&zwnj;های جهان سیا&raquo; ۶۱٪ پارسی ، ۱۶٪ آذری ، ۱۰٪ کرد ، ۶٪ لر ، ۲٪ بلوچ ، ۲٪ عرب ، ۲٪ ترکمن و ۱٪ از دیگر اقوام است .<br /> بنابر گزارش سال ۲۰۰۸ دÙتر کنترل مواد و جرایم سازمان ملل متحد ، نزدیک به سه درصد جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال ایران مواد مخدر مصرÙ می&zwnj;کنند که این بالاترین درصد مصرÙ مواد مخدر در جهان است .<br /> ایران ۳۲٬۲۰۰٬۰۰۰ کاربر در اینترنت دارد .<br /> زبان<br /> در ایران در مجموع حدود ۷۵ زبان و گویش رواج دارد و بزرگ&zwnj;ترین گروه&zwnj;های زبانی ایران را Ùارسی ، ترکی آذربایجانی ، کردی ، ترکمنی ، گیلکی ، مازندرانی ، خلجی ، تالشی ، لری ، بختیاری ، عربی ، بلوچی ، لکی ، دیلمی ، تاتی ، ارمنی ، آشوری ، مندایی ، گرجی ، عبری ، کلدانی و ... تشکیل می&zwnj;دهند .<br /> تاکنون در هیچیک از سرشماری&zwnj;های ایران پرسش&zwnj;های مربوط به وابستگی&zwnj;های قومی و زبانی مطرح نشده &zwnj;است . البته این سؤال در پرسشنامه&zwnj;های سرشماری سال ۱۳۶۵ مطرح شده بود ولی به دلیل ملاحظات سیاسی از جمع&zwnj;آوری اطلاعات مربوط به آن خودداری شد . با این حال تحقیقات و برآوردهایی در مورد ترکیب قومی و زبانی کشور انجام شده &zwnj;است . یکی از این تحقیقات به نمونه&zwnj;گیری سازمان ثبت احوال کشور در مرداد ۱۳۷۰ باز می&zwnj;گردد که زبان مادری زنانی را که برای دریاÙت شناسنامه Ùرزندان خود به دÙاتر ثبت احوال مراجعه کرده بودند ، مورد پرسش قرار می&zwnj;داد . <br /> در این نظرسنجی از مجموع ۴۹٬۵۵۸ مادر ، ۴۶٫۲٪ به Ùارسی ، ۲۰٫۶٪ به آذری ، ۱۰٪ به کردی ، ۸٫۹٪ به لری ، ۷٫۲٪ به شمالی ، ۳٫۵٪ به عربی ، ۲٫۷٪ به بلوچی ، ۰٫۶٪ به ترکمنی ، ۰٫۱٪ به ارمنی و ۰٫۲٪ به دیگر زبان&zwnj;ها تکلم می&zwnj;کردند . مشابه این نظرسنجی در سال ۱۳۷۳ هم انجام شد و به نتایج مشابهی رسید . در این نظرسنجی&zwnj;ها مشخص شد که سطح باروری و ویژگی&zwnj;های جمعیتی بر حسب جامعهٔ زبانی مادران بسیار متÙاوت است و تعداد Ùرزندان زنده به دنیا آورده در گروه&zwnj;های مختلÙ زبانی بین ۲٫۹ تا ۵ قرار داشت اما مطالعه&zwnj;ای دیگر نشان داد که این اختلاÙ بیشتر از تÙاوت&zwnj;های Ùرهنگی و اقتصادی این گروه&zwnj;ها ناشی می&zwnj;شود تا صرÙ تعلق قومی و زبانی آن&zwnj;ها .<br /> زبان رسمی و اداری ایران Ùارسی است . Ùارسی یکی از زبان&zwnj;های شاخه هند و اروپایی است . براساس اصل پانزدهم قانون اساسی ایران کتابهای درسی باید با این زبان و خط باشد ، ولی استÙاده از زبان&zwnj;های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه&zwnj;های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس ، در کنار زبان Ùارسی آزاد است .<br /> دین<br /> در اصل ۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اسلام و مذهب جعÙری دوازده امامی دین رسمی است و سایر مذاهب اسلامی که در قانون اساسی به آنها تصریح شده شامل مذاهب چهارگانه اهل سنت (حنÙی ، شاÙعی ، حنبلی ، مالکی) و شیعیان زیدی (چهار امامی) نیز قانونی و دارای احترام کامل می&zwnj;باشند . هم چنین در اصل ۱۳ قانون اساسی ، ایرانیان مسیحی ، یهودی و زرتشتی به عنوان اقلیت دینی پذیرÙته شده&zwnj;اند و می&zwnj;توانند در حدود قانون بر اساس کیش خود عمل نمایند .<br /> روابط خارجی<br /> ایران یکی از ۱۹۲ کشور عضو سازمان ملل متحد است . همچنین در سازمان کشورهای صادر کنندهٔ نÙت (اوپک) ، سازمان کنÙرانس اسلامی ، جنبش عدم تعهد ، سازمان اکو نیز عضویت دارد .<br /> روابط خارجی ایران در دورهٔ جمهوری اسلامی با تنش&zwnj;های Ùراوانی روبرو بوده &zwnj;است .<br /> از جمله چالش&zwnj;های ایران پس از انقلاب می&zwnj;توان به موارد زیر اشاره کرد : ماجرای یورش به سÙارت آمریکا و به گروگان گرÙتن دیپلمات&zwnj;های آمریکایی ، جنگ ۸ ساله با عراق که با یورش کشور عراق به وقوع پیوست (حدود ۵۰۰ هزار کشته ، یک میلیون زخمی و هزار میلیارد دلار خسارت برای ایران) ، تحریم&zwnj;های بلندمدت اقتصادی و Ùناورانه (تحریم&zwnj;های علیه ایران)<br /> گردشگری<br /> گردشگری در ایران به مجموعه امکانات گردشگری از جمله بناهای تاریخی ، مکان&zwnj;های تÙریحی ، طبیعت ، حمل و نقل ، هتل&zwnj;داری و ... گÙته می&zwnj;شود . گردشگری ایران به عنوان یک صنعت از ظرÙیت&zwnj;های بسیار بالایی برای رشد و توسعه برخوردار است .<br /> بر پایهٔ گزارش سازمان جهانی جهانگردی ، ایران رتبه دهم جاذبه&zwnj;های باستانی و تاریخی و رتبه پنجم جاذبه&zwnj;های طبیعی را در جهان دارا است ، ولی با این وجود تاکنون چندان در جذب گردشگران خارجی موÙق نبوده &zwnj;است .</span></p>